Mèo con và trẻ nhỏ trong nhà: dạy cả hai bên sống chung an toàn

Mèo con và trẻ nhỏ sống chung được an toàn khi cả hai bên được dạy: trẻ học cách ngồi xuống, để mèo tự đến, vuốt nhẹ bằng lòng bàn tay, không bế, không đuổi, không làm phiền lúc mèo ăn, ngủ, đi vệ sinh; mèo con có chỗ trốn trên cao mà trẻ không với tới và được chơi bằng đồ chơi chứ không phải bằng tay. Trẻ dưới 5 tuổi luôn cần người lớn ngồi cạnh. Việc chăm mèo là của người lớn, trẻ chỉ phụ giúp.

Vì sao cần dạy cả hai bên

Mèo con nhỏ, xương mảnh, dễ bị thương khi bị ôm chặt, kéo đuôi hay đánh rơi. Trẻ nhỏ thì yêu bằng tay: ôm, xoa mạnh, chạy theo. Một bên muốn ôm, một bên muốn chạy, và khi bị dồn, mèo con chỉ có hai thứ để tự vệ là răng và móng. Hầu hết vết cào, vết cắn ở trẻ đến từ những tình huống có thể đoán trước.

Ngược lại, khi được dạy đúng, mèo và trẻ có thể thành bạn rất tốt. Trẻ học được sự kiên nhẫn, cách đọc cảm xúc của một sinh vật khác, và trách nhiệm theo sức mình.

Trẻ làm được gì theo từng độ tuổi

Không nên tặng mèo con làm "quà bất ngờ" cho trẻ rồi giao hết trách nhiệm cho trẻ. Mèo sống 12–18 năm hoặc hơn; người lớn là người nuôi, trẻ là người bạn.

Luật cho trẻ: dạy bằng câu ngắn

1. "Ngồi xuống, chờ mèo tới." Trẻ ngồi trên sàn, đưa tay ra thấp và yên. Mèo con tự đến ngửi là được phép vuốt.
2. "Vuốt nhẹ bằng cả bàn tay, theo chiều lông." Đỉnh đầu, má, lưng. Không vuốt bụng, đuôi, chân.
3. "Không bế." Với trẻ dưới khoảng 6–7 tuổi, quy tắc đơn giản nhất là không bế mèo. Trẻ lớn hơn được dạy bế: một tay đỡ ngực, một tay đỡ mông, ngồi xuống sàn khi bế, thả ra khi mèo vùng.
4. "Không đuổi, không chặn đường." Mèo chạy đi là mèo muốn nghỉ.
5. "Mèo ăn, mèo ngủ, mèo đi vệ sinh thì để yên."
6. "Chơi bằng đồ chơi, không bằng tay." Tay là để vuốt; cần câu, bóng giấy là để chơi.
7. "Không chạm vào khay cát." Rửa tay sau khi chơi với mèo, trước khi ăn.

Trẻ nhỏ học nhanh hơn khi được làm mẫu. Người lớn làm trước, trẻ làm theo, khen khi trẻ làm đúng.

Dạy trẻ nhận ra "mèo muốn dừng"

Không cần dạy hết ngôn ngữ cơ thể mèo; với trẻ, vài tín hiệu là đủ:

• Đuôi quất qua quất lại.
• Tai xoay ngang hoặc ép ra sau.
• Mèo quay đầu nhìn tay đang vuốt.
• Da lưng giật giật.
• Mèo đứng dậy bỏ đi, trốn xuống gầm.

Dạy trẻ một câu: "Mèo nói thôi rồi, mình bỏ tay ra." Muốn tìm hiểu kỹ hơn về đuôi, tai, ánh mắt mèo, xem danh mục Ngôn ngữ cơ thể của mèo.

Sắp nhà cho mèo con có lối thoát

• Chỗ cao: kệ, cây cào nhiều tầng, nóc tủ thấp có bậc; nơi mèo nhảy lên được mà trẻ không với tới.
• Phòng hay góc yên tĩnh: có ổ, nước, khay; có thể dùng cổng chắn trẻ em loại có khe để mèo chui qua mà trẻ không vào được.
• Khay cát ngoài tầm trẻ: trẻ nghịch cát là chuyện vệ sinh, còn mèo bị làm phiền khi đi vệ sinh dễ chuyển sang đi bậy.
• Bát ăn trên chỗ cao hoặc phòng riêng, tránh trẻ bốc hạt ăn thử hay đổ bát.
• Đồ chơi nhỏ của trẻ cất gọn: mèo con có thể nuốt chi tiết nhỏ, dây thun, sợi len.

Dạy mèo con phía bên kia

• Mèo con được chơi bằng đồ chơi, không bao giờ bằng tay, để không coi tay trẻ là con mồi. Xem thêm bài mèo con cắn tay.
• Thưởng mèo con khi nó ở gần trẻ một cách bình tĩnh: một viên hạt khi trẻ ngồi yên và mèo đến gần.
• Tập cho mèo con quen tiếng ồn trẻ con ở mức vừa phải: tiếng cười, tiếng đồ chơi, tiếng chạy, từ xa trước.
• Cho mèo con nghỉ: sau một phiên chơi với trẻ, mèo về chỗ yên tĩnh của nó.

Vệ sinh và sức khoẻ

• Rửa tay sau khi chơi với mèo, trước khi ăn. Đặc biệt quan trọng với trẻ hay mút tay.
• Vết cào, vết cắn: rửa ngay bằng xà phòng và nước sạch. Nếu vết thương sưng đỏ, đau tăng, có mủ, hoặc trẻ sốt, nổi hạch ở nách, cổ sau vài ngày, đưa trẻ đi khám bác sĩ, kể rõ bị mèo cào cắn. Bệnh do mèo cào là một bệnh có thật, thường nhẹ nhưng cần bác sĩ đánh giá.
• Nấm da có thể lây giữa mèo con và trẻ: mảng tròn đỏ, bong vảy trên da trẻ, mảng rụng lông trên mèo. Cả hai cùng đi khám, bác sĩ cho người và bác sĩ thú y.
• Tẩy giun cho mèo đúng lịch theo bác sĩ thú y, dọn khay cát mỗi ngày, che hố cát chơi của trẻ ngoài sân nếu có mèo trong khu vực.
• Dị ứng: trẻ hắt hơi, ngứa mắt, khò khè, nổi mẩn khi chơi với mèo, hoặc có tiền sử hen, cần hỏi bác sĩ cho trẻ.

Nhà có em bé sơ sinh

Chuyện mèo "hút hơi thở" của em bé là truyền thuyết. Nhưng một con mèo nằm sát mặt em bé đang ngủ vẫn không an toàn, vì em bé chưa tự quay đầu hay đẩy ra được. Giữ mèo ra khỏi phòng em bé ngủ hoặc dùng lưới chắn cũi, không để mèo vào cũi, xe đẩy. Cho mèo làm quen dần với đồ dùng, mùi, tiếng khóc của em bé từ trước khi bé về nhà, và dành cho mèo những phút chơi riêng để nó không thấy bị "mất chỗ".

Bắt tay làm

• Viết bảy luật ở trên lên một tờ giấy lớn, vẽ hình minh hoạ cùng trẻ, dán ở chỗ dễ thấy.
• Chuẩn bị ít nhất một chỗ cao và một góc yên tĩnh trước khi đón mèo con về.
• Giao cho trẻ một việc nhỏ hợp tuổi, ví dụ nhắc giờ ăn hoặc thay nước có người lớn kiểm tra.
• Tuần đầu, mọi lần trẻ gặp mèo đều có người lớn ngồi cạnh.

Khi nào cần bác sĩ hay chuyên gia hành vi

Trẻ bị cắn sâu, vết thương sưng đỏ, sốt sau khi bị cào cắn thì đưa trẻ đi khám ngay. Mèo con hay cắn, cào trẻ dù người lớn đã giám sát, hoặc mèo luôn trốn, rít khi trẻ tới gần, hãy nhờ bác sĩ thú y khám để loại trừ đau, sau đó hỏi giới thiệu chuyên gia hành vi. Đừng giải quyết bằng cách phạt mèo trước mặt trẻ; trẻ sẽ học theo.