Mèo con nên được khám thú y lần đầu trong vài ngày sau khi đón về, kể cả khi trông hoàn toàn khoẻ. Ở lần khám này bác sĩ kiểm tra tổng quát, xem phân tìm giun, tư vấn tẩy giun và lên lịch tiêm phòng. Vaccine cốt lõi cho mèo phòng bệnh giảm bạch cầu, herpesvirus và calicivirus (nhóm gây "cúm mèo"); dại tiêm theo quy định và tư vấn tại Việt Nam. Mũi đầu thường bắt đầu từ khoảng 6–8 tuần tuổi, nhắc lại vài lần đến khoảng 16 tuần; lịch cụ thể do bác sĩ thú y lập.
Vì sao phải khám sớm dù mèo khoẻ
Nhiều bệnh ở mèo con không lộ ra ngay: giun đường ruột, ve tai, bọ chét, nấm da, thoát vị nhỏ, tiếng thổi ở tim. Một số bệnh truyền nhiễm có thời gian ủ bệnh, mèo con khoẻ ở nơi cũ có thể phát bệnh vài ngày sau khi về. Khám sớm giúp phát hiện khi còn nhẹ, và giúp bạn có một mốc "bình thường" về cân nặng, nhiệt độ, tim phổi của chính con mèo này.
Lần khám đầu cũng là lúc mèo con có trải nghiệm đầu tiên với phòng khám. Một lần đi nhẹ nhàng, không đau đớn nhiều, giúp những lần sau dễ dàng hơn cho cả mèo lẫn người.
Chuẩn bị trước khi đi
- Lồng vận chuyển có nắp hoặc cửa chắc, lót khăn có mùi nhà. Không bế mèo con trên tay hay để trong túi vải mở. Để lồng mở trong phòng vài ngày trước cho mèo quen.
- Giấy tờ từ người giao: ngày sinh, đã tẩy giun, tiêm chưa, loại gì, ngày nào.
- Mẫu phân tươi trong túi kín, lấy trong vòng nửa ngày, nếu phòng khám dặn.
- Danh sách quan sát: mèo ăn gì, bao nhiêu bữa, phân thế nào, có hắt hơi, gãi tai, nôn không.
- Danh sách câu hỏi (gợi ý ở cuối bài).
- Một ít đồ ăn thưởng mèo thích, để bác sĩ hay bạn cho mèo trong lúc khám nếu được phép.
Bác sĩ sẽ làm gì trong lần khám đầu
| Phần khám | Mục đích |
|---|---|
| Cân, đo nhiệt độ | Mốc theo dõi lớn; phát hiện sốt |
| Nghe tim phổi | Tiếng thổi tim, nhịp bất thường, tiếng phổi |
| Mắt, mũi, miệng | Viêm kết mạc, chảy mũi, loét miệng, răng sữa |
| Tai | Ve tai, viêm tai |
| Da, lông | Bọ chét, nấm da, vảy, vùng rụng lông |
| Bụng, rốn, bẹn | Thoát vị, gan lách to, bụng chướng |
| Bộ phận sinh dục | Xác định giới tính; ở mèo đực, xem tinh hoàn đã xuống chưa |
| Xét nghiệm phân | Trứng giun, đơn bào gây tiêu chảy |
Tuỳ nguồn gốc mèo con và tình trạng khám, bác sĩ có thể đề nghị thêm một số xét nghiệm. Nếu mèo con đang ốm, sốt, tiêu chảy, bác sĩ thường hoãn tiêm cho tới khi mèo khoẻ, vì vaccine cần cơ thể khoẻ để tạo miễn dịch tốt.
Vaccine cho mèo con: hiểu đúng
Nhóm vaccine cốt lõi
Theo hướng dẫn của Hiệp hội Thú y Thú nhỏ Thế giới (WSAVA) và các hiệp hội thú y chuyên mèo ở Mỹ (AAHA, AAFP), vaccine cốt lõi là loại mọi con mèo nên được tiêm, kể cả mèo chỉ ở trong nhà:
- Virus giảm bạch cầu ở mèo (panleukopenia): bệnh tiêu hoá rất nặng, lây mạnh, virus tồn tại lâu trong môi trường, có thể theo giày dép vào nhà.
- Herpesvirus mèo và calicivirus mèo: hai tác nhân chính của bệnh đường hô hấp trên mà người Việt quen gọi là "cúm mèo".
Thường ba thành phần này nằm chung trong một mũi tiêm. Dại được tiêm theo quy định thú y tại Việt Nam và tư vấn của bác sĩ, vì Việt Nam vẫn có bệnh dại lưu hành.
Ngoài nhóm cốt lõi, có những vaccine không cốt lõi, chỉ dùng khi mèo có nguy cơ cụ thể, ví dụ mèo hay ra ngoài, sống chung nhiều mèo. Bác sĩ sẽ hỏi lối sống của mèo để quyết định.
Vì sao phải tiêm nhắc nhiều lần
Mèo con nhận kháng thể từ sữa đầu của mẹ. Kháng thể này bảo vệ một thời gian, nhưng cũng "trung hoà" vaccine nếu tiêm vào lúc nó còn cao. Kháng thể mẹ giảm dần theo thời gian và không ai biết chính xác lúc nào nó đủ thấp ở từng con mèo. Vì vậy mèo con được tiêm nhắc lại nhiều lần, cách nhau vài tuần, cho tới khoảng 16 tuần tuổi hoặc hơn, để chắc chắn ít nhất một mũi rơi vào lúc cơ thể tự tạo được miễn dịch. Sau đó là mũi nhắc khi mèo khoảng 6 tháng đến 1 tuổi và các mũi nhắc định kỳ theo lời bác sĩ.
Đây là mốc tham khảo phổ biến. Lịch cụ thể cho mèo nhà bạn, loại vaccine, số mũi, khoảng cách, do bác sĩ thú y lập dựa trên tuổi, sức khoẻ và lối sống của mèo.
Sau khi tiêm
Mèo con có thể lừ đừ, ngủ nhiều, hơi ăn ít, sờ chỗ tiêm thấy hơi đau trong một, hai ngày; đó là phản ứng thường gặp. Quay lại phòng khám ngay nếu mèo sưng mặt, nổi mẩn, nôn liên tục, khó thở, xỉu, thường xảy ra trong vài giờ đầu. Một cục nhỏ ở chỗ tiêm thường tự tan sau vài tuần; cục còn tồn tại quá ba tháng, to hơn khoảng hai xăng ti mét, hoặc lớn dần sau một tháng thì báo bác sĩ kiểm tra.
Trong lúc chưa tiêm đủ
- Giữ mèo con trong nhà, không cho tiếp xúc mèo lạ chưa rõ tình trạng tiêm phòng.
- Người đi ngoài về, nhất là từ chỗ có mèo khác, rửa tay trước khi bế mèo con, để giày dép ngoài cửa.
- Không đưa mèo con tới nơi đông mèo cho tới khi bác sĩ cho phép.
Tẩy giun, ve, bọ chét
Giun đũa ở mèo có thể truyền từ mẹ sang con qua sữa, nên mèo con rất hay có giun dù được nuôi sạch sẽ. Vì vậy bác sĩ thường cho tẩy giun sớm và lặp lại nhiều lần trong mấy tháng đầu, rồi định kỳ sau đó. Lịch, loại thuốc và liều do bác sĩ quyết dựa trên cân nặng, tuổi và kết quả xét nghiệm phân.
Ba điều tuyệt đối tránh:
- Không dùng sản phẩm trị ve, bọ chét dành cho chó lên mèo. Một số sản phẩm cho chó chứa permethrin, chất rất độc với mèo, có thể gây run, co giật, tử vong.
- Không tự dùng thuốc tẩy giun của người hay chia nhỏ thuốc của chó.
- Không tự mua thuốc nhỏ gáy theo lời quảng cáo cho mèo con quá nhỏ; nhiều sản phẩm chỉ dùng được từ một tuổi hay cân nặng nhất định.
Mèo con có bọ chét thì cả nhà cũng cần xử lý: giặt chăn đệm, hút bụi kỹ, vì phần lớn bọ chét sống ở môi trường chứ không chỉ trên lưng mèo.
Những câu nên hỏi bác sĩ
- Lịch tiêm cụ thể cho mèo con nhà mình, mũi tiếp theo vào ngày nào?
- Lịch tẩy giun, phòng ve bọ chét thế nào cho phù hợp tuổi?
- Mèo con nên ăn loại thức ăn gì, mấy bữa, cân nặng hiện tại có ổn không?
- Khi nào nên triệt sản? (bác sĩ thú y tư vấn thời điểm phù hợp)
- Khi nào mèo con được gặp mèo khác trong nhà?
- Những dấu hiệu nào cần đưa đi khám ngay?
Bắt tay làm
- Lưu số điện thoại một phòng khám gần nhà và một phòng khám mở cửa ban đêm.
- Làm một sổ sức khoẻ cho mèo: ngày khám, cân nặng, mũi tiêm, ngày tẩy giun, mũi tiếp theo.
- Đặt nhắc lịch trên điện thoại cho từng mũi tiêm nhắc.
- Tập cho mèo con quen lồng vận chuyển ngay từ tuần đầu.
Khi nào cần đưa đi khám ngay, không chờ lịch
Mèo con nôn nhiều lần, tiêu chảy, nhất là phân có máu, bỏ ăn, lừ đừ, sốt, khó thở, chảy mũi mắt nặng kèm bỏ ăn, co giật, hay có phản ứng nặng sau tiêm. Bệnh truyền nhiễm đường tiêu hoá ở mèo con chưa tiêm đủ có thể diễn tiến rất nhanh trong một, hai ngày.
Câu hỏi thường gặp
Mèo con mấy tuần tuổi thì tiêm phòng?
Mũi đầu thường bắt đầu từ khoảng 6–8 tuần tuổi, sau đó nhắc lại vài lần cách nhau vài tuần đến khoảng 16 tuần hoặc hơn. Lịch cụ thể do bác sĩ thú y lập theo tuổi, sức khoẻ và lối sống của mèo.
Mèo cần tiêm những vaccine gì?
Vaccine cốt lõi cho mèo phòng giảm bạch cầu ở mèo, herpesvirus và calicivirus, thường gộp trong một mũi. Vaccine dại tiêm theo quy định và tư vấn tại Việt Nam. Các vaccine khác chỉ dùng khi mèo có nguy cơ cụ thể, bác sĩ sẽ tư vấn.
Mèo nuôi trong nhà có cần tiêm phòng không?
Có. Virus giảm bạch cầu ở mèo tồn tại lâu trong môi trường và có thể theo giày dép, quần áo vào nhà. Mèo trong nhà vẫn có thể phải đi khám, gửi trông hoặc gặp mèo khác. Vì vậy nhóm vaccine cốt lõi được khuyên cho mọi con mèo.
Mèo con mấy tuần thì tẩy giun?
Mèo con thường được tẩy giun sớm và lặp lại nhiều lần trong mấy tháng đầu vì giun có thể truyền từ mẹ qua sữa. Lịch, loại thuốc và liều do bác sĩ thú y quyết theo tuổi và cân nặng. Không tự dùng thuốc của chó hay của người.
Mèo con sau khi tiêm bị mệt có sao không?
Lừ đừ, ngủ nhiều, hơi ăn ít trong một hai ngày sau tiêm là phản ứng thường gặp. Đưa mèo quay lại phòng khám ngay nếu sưng mặt, nổi mẩn, nôn liên tục, khó thở hoặc xỉu.
