Hạt khô và pate ướt đều có thể là thức ăn tốt cho mèo nếu ghi rõ "hoàn chỉnh và cân bằng". Khác biệt lớn nhất là lượng nước: pate chứa khoảng 75–80% nước, hạt chỉ khoảng 10%, nên mèo ăn pate nhận thêm nhiều nước, còn hạt tiện bảo quản và đậm năng lượng hơn. Với đa số mèo trong nhà, kết hợp cả hai theo bữa là cách cân bằng được cả sức khoẻ lẫn sự tiện lợi.
Hai loại khác nhau ở chỗ nào
Hạt khô được ép đùn: trộn bột thịt, ngũ cốc hoặc tinh bột khác, vitamin, khoáng, rồi nấu chín dưới áp suất, sấy khô và phủ mỡ cùng chất tạo mùi. Tinh bột là thứ giúp viên hạt giữ hình, nên hạt khô gần như luôn có nhiều tinh bột hơn pate. Pate, thịt hộp, thịt túi được nấu chín trong bao bì kín, giữ được độ ẩm tự nhiên của thịt cá.
| Tiêu chí | Hạt khô | Pate, thức ăn ướt |
|---|---|---|
| Độ ẩm | Khoảng 8–12% | Khoảng 75–82% |
| Năng lượng trên mỗi muỗng | Rất cao, dễ cho quá tay | Thấp hơn nhiều, mèo no bụng với ít năng lượng hơn |
| Tinh bột | Thường cao hơn | Thường thấp hơn |
| Bảo quản | Để được lâu nếu kín và khô | Mở ra phải dùng nhanh, phần thừa cất tủ lạnh |
| Để sẵn trong bát | Được vài giờ, nhưng dễ hút ẩm ngày nồm | Trời nóng chỉ nên để ngắn, dễ ôi và hút ruồi kiến |
| Hợp với | Bánh đố thức ăn, máy cho ăn hẹn giờ, chủ đi làm cả ngày | Mèo lười uống nước, mèo cần giảm cân, mèo có tiền sử tiết niệu |
Lý do nhiều bác sĩ thú y khuyên có phần ướt
Nước vào cơ thể theo đường dễ nhất
Mèo có cảm giác khát yếu, vì tổ tiên lấy nước chủ yếu từ con mồi. Mèo ăn toàn hạt khô thường uống thêm nước, nhưng tổng lượng nước vào cơ thể trong ngày vẫn hay thấp hơn mèo ăn pate. Nước tiểu đặc lâu ngày là một trong những yếu tố liên quan tới viêm bàng quang và sỏi, tinh thể đường tiết niệu. Với mèo đực đã từng bị bí tiểu hay mèo đang được bác sĩ theo dõi thận, phần thức ăn ướt thường được khuyên rõ ràng.
No lâu mà ít năng lượng
Vì phần lớn là nước, một bát pate làm đầy dạ dày với ít năng lượng hơn một nắm hạt tương đương. Đây là lợi thế khi mèo cần giữ cân hoặc giảm cân: mèo ăn được "nhiều" mà không vượt nhu cầu.
Lý do hạt khô vẫn được dùng rộng rãi
- Tiện: đong sẵn, để trong bánh đố thức ăn hay máy hẹn giờ khi chủ đi làm từ sáng tới tối.
- Bền: trong điều kiện nóng ẩm Việt Nam, hạt để trong bát không ôi nhanh như pate.
- Đậm đặc: mèo kén ăn, mèo đang hồi phục cần nhiều năng lượng trong lượng nhỏ.
- Dùng làm phần thưởng: vài viên hạt trích từ khẩu phần ngày là phần thưởng tập luyện không làm tăng tổng năng lượng.
Một hiểu lầm cần gỡ: hạt khô thông thường không làm sạch răng đáng kể. Mèo thường nuốt gần như nguyên viên, hoặc viên vỡ ngay lần cắn đầu. Chỉ một số hạt thiết kế riêng cho răng, có cấu trúc sợi để răng cắm sâu vào viên, mới có tác dụng được ghi nhận, và vẫn không thay được việc chăm răng.
Cách kết hợp hạt và pate
Không cần trộn chung một bát. Cách làm đơn giản, hợp với nhà có người đi làm:
- Tính tổng năng lượng mèo cần trong ngày theo hướng dẫn trên bao bì và thể trạng, hoặc hỏi bác sĩ thú y.
- Chia: ví dụ một nửa năng lượng từ pate, một nửa từ hạt. Đổi ra số muỗng hạt và phần pate dựa trên số calo in trên từng bao bì.
- Pate cho vào bữa sáng và tối khi có người ở nhà, đặt bát xuống, sau khoảng nửa tiếng đến một tiếng thì dọn phần thừa.
- Hạt đong đúng phần còn lại, cho vào bánh đố thức ăn hay rải ra vài chỗ để mèo đi tìm trong ngày.
Lỗi hay gặp nhất là cộng thêm pate vào khẩu phần hạt cũ thay vì thay một phần. Mèo vui, chủ vui, nhưng ba tháng sau mèo nặng thêm cả ký.
Khi nào nên chọn toàn ướt hoặc toàn khô
Toàn ướt hợp với mèo có vấn đề tiết niệu, thận, tiểu đường (theo chỉ định bác sĩ), mèo già răng yếu. Toàn khô vẫn ổn với nhiều mèo khoẻ, uống nước tốt, nhất là khi chủ đặt nhiều bát nước hay dùng máy nước chảy. Không có quy tắc chung cho mọi con, chỉ có cách hợp với con mèo trước mặt.
Bảo quản trong khí hậu nóng ẩm
Hạt khô
Mỡ phủ ngoài viên hạt bị ôxy hoá khi gặp không khí, nóng và ẩm, sinh mùi ôi và làm mất vitamin. Ngày nồm miền Bắc hay mùa mưa miền Nam, hạt để hở dễ mềm và mốc. Cách giữ: để nguyên trong bao gốc (bao có lớp chống thấm, lại còn số lô và hạn dùng), kẹp miệng, rồi bỏ cả bao vào hộp kín có nắp. Mua cỡ bao mèo ăn hết trong khoảng một tháng thay vì bao thật to. Hạt có mùi lạ, vón cục, có đốm mốc thì bỏ, đừng tiếc.
Pate
Hộp hay túi đã mở thì đậy kín, cất ngăn mát, dùng trong khoảng một đến hai ngày. Nhiều mèo chê pate lạnh: lấy ra trước bữa cho bớt lạnh, hoặc trộn một thìa nước ấm, đừng hâm bằng lò vi sóng vì dễ nóng không đều. Bát pate để ngoài trời nóng Việt Nam không nên quá vài tiếng; phần mèo bỏ dở thì đổ đi, rửa bát.
Bắt tay làm
- Lật bao hạt và hộp pate mèo đang ăn, tìm số năng lượng (kcal) trên mỗi kg hoặc mỗi hộp, ghi lại.
- Thử thay một bữa hạt bằng một bữa pate có năng lượng tương đương trong một tuần, theo dõi mèo ăn và đi tiểu.
- Đổi hộp đựng hạt sang loại có nắp kín, dán nhãn ngày mở bao.
- Nếu mèo chỉ quen một loại và chê loại kia, áp dụng cách chuyển dần ở bài về mèo kén ăn, đừng bỏ đói để ép.
Khi nào cần bác sĩ thú y
Mèo đã từng bí tiểu, tiểu ra máu, sỏi, bệnh thận, tiểu đường thì việc chọn hạt hay pate, và loại nào, nên do bác sĩ thú y quyết, nhiều ca cần thức ăn điều trị riêng. Mèo đột nhiên uống rất nhiều nước, đi tiểu nhiều hơn hẳn dù không đổi thức ăn cũng là dấu hiệu cần đi khám, không phải chuyện đổi hạt sang pate là xong.
Câu hỏi thường gặp
Cho mèo ăn hạt khô hoàn toàn có sao không?
Nhiều mèo khoẻ ăn hạt khô hoàn chỉnh vẫn sống tốt, miễn là uống đủ nước và giữ cân. Nhưng mèo ăn toàn hạt dễ có nước tiểu đặc hơn và dễ tăng cân vì hạt rất đậm năng lượng. Thêm một phần pate hoặc tăng cách cho mèo uống nước là điều nên làm.
Mèo ăn pate mỗi ngày được không?
Được, nếu pate ghi rõ là thức ăn hoàn chỉnh và cân bằng chứ không phải đồ ăn vặt hay thức ăn bổ sung. Pate dạng súp hoặc thanh thưởng thường không đủ chất để làm bữa chính. Nhớ tính lượng pate vào tổng năng lượng trong ngày.
Có nên trộn hạt và pate chung một bát không?
Trộn được, nhưng hạt sẽ mềm và bát hỏng nhanh như pate, nên phải dọn sớm. Cho riêng từng bữa thường tiện hơn: pate vào lúc có người ở nhà, hạt để lại cho thời gian vắng nhà.
Hạt khô có giúp mèo sạch răng không?
Hạt thông thường giúp rất ít, vì mèo nuốt gần nguyên viên. Chỉ một số loại hạt thiết kế riêng cho răng có tác dụng được ghi nhận. Mèo hôi miệng, chảy nước dãi, nhai một bên nên được bác sĩ thú y khám răng.
Pate mở rồi để được bao lâu?
Phần pate thừa đậy kín, cất ngăn mát tủ lạnh và dùng trong khoảng một đến hai ngày. Bát pate để ngoài trời nóng chỉ nên giữ vài tiếng, mèo không ăn hết thì đổ đi và rửa bát.
