Bát ăn pate của mèo nên rửa sau mỗi bữa, bát hạt và bát nước rửa ít nhất mỗi ngày, đài phun nước rửa và thay lõi lọc theo lịch, còn đệm nằm giặt mỗi tuần đến hai tuần. Trong khí hậu nóng ẩm, thức ăn thừa và lớp nhớt trong bát nước sinh vi khuẩn rất nhanh — và mèo kén chỗ ăn uống bẩn hơn ta nghĩ.
Vì sao bát của mèo bẩn nhanh
Thức ăn ướt để ở nhiệt độ phòng mùa hè Việt Nam chỉ vài giờ là bắt đầu hỏng. Bát nước nhìn trong veo nhưng sờ vào thành bát thấy nhờn — đó là màng sinh học (biofilm), một lớp vi khuẩn bám dính tự tạo lớp bảo vệ, chỉ tráng nước không đi. Thêm vào đó là nước bọt mèo, vụn hạt, lông rơi, bụi.
Với mèo, bát bẩn có hai hậu quả. Một là nguy cơ rối loạn tiêu hoá. Hai, thường gặp hơn, là mèo ăn ít đi, uống ít đi — mèo có khứu giác rất nhạy, và nhiều con chê nước đã để lâu. Mèo vốn lười uống nước; uống ít lâu ngày liên quan đến bệnh đường tiết niệu. Một bát nước sạch, mới mỗi ngày là việc nhỏ nhưng có ích thật.
Lịch vệ sinh tham khảo
| Đồ dùng | Tần suất | Cách làm |
|---|---|---|
| Bát pate, thức ăn tươi | Sau mỗi bữa | Bỏ phần thừa, rửa xà phòng, tráng sạch, để khô |
| Bát hạt khô | Mỗi ngày | Đổ hạt cũ, rửa, lau khô rồi mới đổ hạt mới |
| Bát nước | Thay nước ít nhất 1–2 lần/ngày; rửa kỹ mỗi ngày | Chà thành bát để phá lớp nhờn |
| Đài phun nước | Thay nước theo hướng dẫn (thường vài ngày một lần); tháo rửa mỗi tuần; thay lõi lọc theo nhà sản xuất | Tháo bơm, chà khe; lõi lọc không rửa xà phòng |
| Thảm lót dưới bát | Mỗi ngày lau; mỗi tuần giặt | Lau ẩm, phơi khô |
| Hộp chứa hạt | Mỗi lần hết bao, trước khi đổ bao mới | Rửa, lau khô hoàn toàn |
| Đệm, nệm, chăn của mèo | Mỗi 1–2 tuần; mùa nồm, có bệnh da thì thường hơn | Giũ lông, giặt nước ấm, phơi nắng |
| Đồ chơi vải, đồ chơi nhựa | Mỗi 1–2 tuần | Giặt hoặc rửa, phơi khô; bỏ đồ rách |
| Lồng vận chuyển | Sau mỗi lần dùng | Lau, giặt khăn lót, phơi khô |
Chọn bát dễ vệ sinh
| Chất liệu | Ưu điểm | Nhược điểm |
|---|---|---|
| Thép không gỉ | Bền, không vỡ, ít xước, rửa sạch dễ | Nhẹ, dễ xô lệch nếu không có đế chống trượt |
| Sứ, gốm tráng men | Nặng, đứng vững, dễ rửa, không giữ mùi | Dễ vỡ; men nứt mẻ thì nên thay vì vết nứt giữ bẩn |
| Thuỷ tinh | Dễ thấy bẩn, không giữ mùi | Dễ vỡ |
| Nhựa | Nhẹ, dễ mua | Dễ xước; vết xước giữ vi khuẩn và mùi; một số mèo không thích mùi nhựa |
Về mụn ở cằm mèo: nhiều bác sĩ thú y khuyên đổi bát nhựa sang thép hoặc sứ khi mèo có mụn cằm, vì vết xước trên nhựa giữ vi khuẩn. Bằng chứng khoa học cho mối liên hệ này chưa thật chắc, nhưng đổi bát là việc dễ làm và vô hại. Mụn cằm nặng, sưng, rỉ dịch thì cần đi khám.
Về hình dáng: nhiều mèo thích bát rộng và nông, ria mép không chạm thành bát. Hiện tượng "mỏi ria" (whisker fatigue) được nhắc nhiều trên mạng nhưng chưa được nghiên cứu xác nhận rõ ràng. Dù vậy, nếu mèo hay khều thức ăn ra sàn để ăn hoặc chỉ ăn phần giữa bát, thử đổi sang đĩa nông xem sao.
Rửa thế nào cho đúng
- Rửa riêng: miếng rửa chén dành riêng cho đồ của mèo, không dùng chung với bát đĩa của người.
- Nước ấm và xà phòng rửa chén loại không mùi hoặc mùi nhẹ; chà kỹ thành và đáy bát, các khe ở đài phun nước.
- Tráng thật sạch: xà phòng còn sót làm mèo chê bát và có thể gây khó chịu dạ dày.
- Để khô hoàn toàn trước khi đổ thức ăn, nhất là bát hạt — hạt gặp ẩm dễ mốc.
- Nếu dùng máy rửa bát: bát thép, sứ thường cho vào được; tách riêng chu trình nếu muốn.
- Khử trùng định kỳ (ví dụ khi mèo vừa ốm khỏi, khi có mèo mới): nước sôi với bát thép, sứ; hoặc javel pha loãng đúng hướng dẫn rồi tráng kỹ nhiều lần, phơi khô.
Tránh dùng chất tẩy gốc phenol, chloroxylenol, dầu thông, hay chất có tinh dầu để rửa đồ của mèo — các chất này độc với mèo.
Đệm nằm và chỗ ngủ
Đệm mèo gom lông, vảy da, nước bọt, đôi khi cả bọ chét, trứng bọ chét. Ở nhà có người dị ứng, đệm mèo là "kho" Fel d 1.
- Chọn đệm có vỏ tháo ra giặt được.
- Giũ lông ngoài ban công trước khi giặt; lăn lông nếu cần.
- Giặt nước ấm nếu vải cho phép; dùng bột giặt mùi nhẹ, không dùng nước xả vải mùi nồng.
- Phơi nắng cho khô hẳn — nắng giúp khô nhanh và bớt mùi. Mùa nồm, phơi chỗ có gió hoặc sấy, đừng để đệm nửa khô nửa ướt rồi trả lại cho mèo.
- Có hai bộ vỏ đệm để thay luân phiên, mèo không mất chỗ nằm quen.
- Nếu mèo đang có bọ chét hoặc nấm da: giặt thường hơn, theo hướng dẫn của bác sĩ thú y; xử lý cả môi trường, không chỉ con mèo.
Mèo nhận ra chỗ nằm bằng mùi. Một số con không thích đệm vừa giặt xong. Mẹo: để lại một chiếc khăn nhỏ chưa giặt có mùi mèo trong đệm vài ngày, hoặc giặt luân phiên từng chiếc thay vì giặt hết cùng lúc.
Đặt bát ăn uống đúng chỗ
- Xa khay cát, tốt nhất là khác phòng.
- Bát nước cách bát ăn một khoảng; nhiều mèo uống nhiều hơn khi nước không nằm ngay cạnh thức ăn. Đặt thêm vài bát nước ở các chỗ mèo hay đi qua.
- Không đặt bát dưới nắng chiếu trực tiếp — nước ấm lên, rêu tảo dễ mọc.
- Nhà nhiều mèo: nhiều điểm ăn uống để không con nào phải giành.
- Kiến là vấn đề thật ở Việt Nam: đặt bát trong khay có viền nước nông, hoặc dùng bát chống kiến; không rải phấn, thuốc diệt kiến quanh chỗ ăn của mèo.
Bắt tay làm: lịch dán ở góc bếp
- Sau mỗi bữa pate: rửa bát.
- Mỗi sáng: đổ nước cũ, chà bát nước, đổ nước mới; rửa bát hạt.
- Mỗi tối: thay nước lần hai, lau thảm lót.
- Mỗi tuần: tháo rửa đài phun nước; giặt đệm hoặc vỏ đệm; giặt thảm lót bát.
- Theo hướng dẫn nhà sản xuất: thay lõi lọc đài phun nước.
- Khi hết bao hạt: rửa và lau khô hộp chứa.
Khi nào cần bác sĩ thú y
Mèo đột ngột uống nhiều hơn hẳn — phải đổ nước liên tục — có thể là dấu hiệu bệnh thận, tiểu đường, cường giáp; đi khám. Mèo bỏ ăn, nôn, tiêu chảy sau khi ăn thức ăn để lâu: nếu kéo dài quá một ngày, hoặc mèo lừ đừ, đi khám. Mèo bỏ ăn hoàn toàn quá 24–48 giờ là nguy hiểm, nhất là với mèo béo. Mụn cằm sưng, rỉ dịch, vùng da quanh miệng đỏ cũng cần bác sĩ xem.
Câu hỏi thường gặp
Bát ăn của mèo bao lâu rửa một lần?
Bát pate, thức ăn tươi rửa sau mỗi bữa; bát hạt khô rửa mỗi ngày. Trong khí hậu nóng ẩm, thức ăn ướt để vài giờ đã có thể hỏng, nên không để pate thừa trong bát cho bữa sau.
Bát nước của mèo có cần rửa mỗi ngày không?
Có. Thành bát nước nhanh chóng có lớp nhờn do vi khuẩn tạo ra, chỉ tráng nước không sạch. Thay nước ít nhất một đến hai lần mỗi ngày và chà bát kỹ mỗi ngày giúp mèo chịu uống hơn.
Bát nhựa có gây mụn cằm cho mèo không?
Nhiều bác sĩ thú y khuyên đổi bát nhựa sang thép không gỉ hoặc sứ khi mèo có mụn cằm, vì vết xước trên nhựa giữ vi khuẩn. Bằng chứng chưa thật chắc, nhưng đổi bát là việc đơn giản. Mụn nặng, sưng, rỉ dịch thì nên đi khám.
Đài phun nước cho mèo vệ sinh thế nào?
Thay nước theo hướng dẫn, tháo rời và rửa bằng xà phòng mỗi tuần, chà kỹ khe và bơm, và thay lõi lọc theo lịch của nhà sản xuất. Đài phun không được vệ sinh còn bẩn hơn bát nước thường.
Đệm nằm của mèo giặt bao lâu một lần?
Khoảng mỗi một đến hai tuần, thường hơn nếu nhà có người dị ứng, mùa nồm, hoặc mèo có bọ chét, nấm da. Giũ lông trước khi giặt, phơi khô hẳn, và giữ lại một khăn có mùi mèo để mèo không chê chỗ nằm.
