Mèo Xiêm và mèo Thái khác nhau ở đâu: ngoại hình, giọng kêu, tính cách

Mèo Xiêm (Siamese) và mèo Thái (Thai, còn gọi Wichienmaat) cùng gốc từ đất Thái Lan, cùng bộ lông sáng có mặt, tai, chân, đuôi sẫm màu và đôi mắt xanh. Khác nhau ở dáng: mèo Xiêm hiện đại thon dài, đầu hình nêm, tai rất to; mèo Thái giữ dáng cổ hơn, đầu tròn hơn, thân chắc hơn. Cả hai đều nổi tiếng giọng to, nói nhiều, bám người và không chịu được cảnh ở một mình cả ngày.

Từ cung điện Xiêm La tới khắp thế giới

Ở Thái Lan có những bản chép tay cổ thường được gọi là Tamra Maew — "sách về mèo" — bằng thơ, kèm tranh vẽ các loại mèo được coi là mang lại may mắn. Trong đó có mèo Wichienmaat: lông nhạt, các đầu chi sẫm màu, chính là tổ tiên của mèo Xiêm. Niên đại của các bản sách này còn bàn cãi; các bản còn lại là bản chép muộn, còn nội dung gốc có thể có từ thời Ayutthaya.

Mèo Xiêm đến châu Âu vào cuối thế kỷ 19 và gây ấn tượng mạnh ở các cuộc triển lãm mèo đầu tiên ở Anh. Những con mèo Xiêm đời đầu ấy có đầu tròn vừa, thân cân đối, nhiều con mắt hơi lác và đuôi gập khúc — hai nét mà về sau người nhân giống loại dần.

Đến giữa thế kỷ 20, giới triển lãm bắt đầu chuộng kiểu Xiêm ngày càng thon: đầu nêm dài, tai to xoè, thân dài như ống, chân mảnh. Đó là mèo Xiêm "hiện đại" trên sàn diễn ngày nay. Một số người yêu dáng cũ tiếp tục nhân giống kiểu xưa, và một số hiệp hội đã tách kiểu này thành giống riêng gọi là Thai. Vì vậy câu hỏi "mèo Xiêm và mèo Thái khác nhau thế nào" thực chất là câu hỏi về hai hướng chọn lọc từ cùng một gốc.

Khác nhau ở đâu: bảng so sánh

Phần lớn "mèo Xiêm" bạn gặp ở Việt Nam là mèo nhà mang gen colorpoint, dáng gần mèo Thái hơn là mèo Xiêm sàn diễn. Điều đó hoàn toàn bình thường.

Vì sao lông chỉ sẫm ở mặt, tai, chân, đuôi

Đây là một trong những ví dụ đẹp nhất về gen phụ thuộc nhiệt độ. Mèo Xiêm mang một dạng đột biến của enzyme tạo sắc tố (tyrosinase). Enzyme này chỉ hoạt động tốt ở nhiệt độ thấp hơn thân nhiệt. Vì thế:

• Những chỗ mát nhất trên cơ thể — mũi, tai, bàn chân, đuôi, bìu ở con đực — có sắc tố đậm.
• Thân ấm hơn nên lông nhạt.
• Mèo con mới sinh gần như trắng toàn thân vì trong bụng mẹ ấm đều; các điểm màu hiện dần trong vài tuần đầu.
• Mèo sống ở nơi lạnh thường sẫm màu hơn mèo ở nơi nóng; mèo già cũng sẫm dần.
• Chỗ bị cạo lông (ví dụ để mổ) có thể mọc lại sẫm hơn một thời gian, vì da chỗ đó mát hơn khi trụi lông.

Cũng gen này liên quan đến cách dây thần kinh thị giác bắt chéo trong não, là lý do mèo Xiêm đời đầu hay bị lác mắt. Mắt xanh dương cũng gắn với gen colorpoint.

Tính cách: "con mèo biết nói chuyện"

Người nuôi mèo Xiêm, mèo Thái hiếm khi tả chúng là "độc lập". Xu hướng của nhóm này:

• Giọng to, kêu nhiều. Tiếng kêu khàn, trầm bổng, có khi nghe như trẻ con khóc. Chúng "trả lời" khi chủ nói chuyện. Ở phòng trọ vách mỏng, điều này đáng cân nhắc.
• Bám người. Theo chủ khắp nhà, muốn tham gia mọi việc, nằm lên bàn phím.
• Thông minh, tò mò. Học mở cửa tủ, học trò bằng phần thưởng khá nhanh.
• Không chịu nổi sự nhàm chán và cô đơn. Bị bỏ một mình nhiều giờ mỗi ngày, nhiều con sinh tật kêu la, cắn phá, liếm lông quá mức.

Nếu bạn đi làm cả ngày, nuôi hai con cùng lúc, hoặc chọn giống khác, là lựa chọn tử tế với mèo hơn.

Sức khoẻ cần biết

Mèo Xiêm thường sống lâu, nhiều con trên 15 năm. Một số vấn đề đã được ghi nhận nhiều hơn ở nhóm Xiêm và các giống có gốc Xiêm:

• Thoái hoá võng mạc tiến triển: một dạng di truyền (có xét nghiệm ADN) làm mèo mất thị lực dần khi trưởng thành.
• Amyloid: lắng đọng protein bất thường, ở mèo Xiêm hay gặp ở gan. Dấu hiệu không đặc hiệu: mệt, bỏ ăn, có khi chảy máu trong.
• Hen ở mèo: các nghiên cứu ghi nhận mèo Xiêm có vẻ dễ bị hơn. Ho từng cơn, thở khò khè, thở há miệng cần đi thú y.
• Nhai, mút vải len (pica): gặp nhiều hơn ở Xiêm và Miến Điện. Nuốt vải có thể gây tắc ruột.
• Răng lợi: nên kiểm tra răng mỗi lần khám định kỳ.

Mắt lác và đuôi gập ở mèo Xiêm lai thường không gây khó chịu cho mèo, nhưng nên để bác sĩ thú y xem một lần.

Sống cùng mèo Xiêm, mèo Thái ở Việt Nam

• Thời tiết: lông ngắn, mỏng, không có lớp lông lót dày — chịu nóng tốt hơn nhiều giống khác. Bù lại, mùa rét miền Bắc chúng thích chui chăn, nằm cạnh người.
• Không gian: cần kệ leo, cây cào, chỗ cao nhìn ra cửa sổ. Lưới ban công là bắt buộc vì chúng tò mò và nhanh.
• Thời gian: hai buổi chơi mỗi ngày, mỗi buổi 10–15 phút, và nhiều lúc "trò chuyện" trong ngày.
• Thức ăn: thân hình thon, cơ bắp, thường không dễ béo như mèo Anh, nhưng vẫn theo dõi cân nặng.
• Hàng xóm: giai đoạn động dục, mèo Xiêm cái kêu rất to và dai. Hỏi bác sĩ thú y về thời điểm triệt sản nếu không định nhân giống.

Bắt tay làm: bạn có hợp với mèo Xiêm không

1. Bạn có thấy dễ chịu khi một con mèo kêu "trò chuyện" nhiều lần mỗi ngày không?
2. Mỗi ngày bạn có ở nhà ít nhất vài giờ lúc mèo thức không?
3. Nhà có lưới ban công, cửa sổ chắc chắn chưa?
4. Bạn có sẵn lòng tập cho mèo vài trò đơn giản để nó đỡ chán?
5. Vách nhà, hàng xóm có chịu được tiếng mèo to không?

Trả lời "có" từ bốn câu trở lên, bạn sẽ có một người bạn rất tình cảm. Nhiều câu "không", hãy nhìn sang giống điềm tĩnh hơn.