Mèo Anh lông ngắn (British Shorthair) là giống mèo chắc nịch, mặt tròn, lông dày như nhung, tính điềm tĩnh và độc lập — thích ở gần chủ hơn là được bế. Con đực trưởng thành thường nặng khoảng 5,5–8 kg, con cái khoảng 3,5–5,5 kg, và phải tới 3 tuổi mới lớn hết cỡ. Vấn đề sức khoẻ cần để ý nhất là béo phì, bệnh cơ tim phì đại (HCM) và bệnh thận đa nang (PKD) ở một số dòng.
Nguồn gốc: từ mèo đường phố nước Anh
Mèo Anh lông ngắn có gốc từ mèo nhà sống ở đường phố, trang trại nước Anh qua nhiều thế kỷ. Đến cuối thế kỷ 19, khi phong trào triển lãm mèo bắt đầu ở Anh — cuộc triển lãm mèo lớn đầu tiên được tổ chức tại Crystal Palace, London, năm 1871 — người ta bắt đầu chọn lọc những con mèo nhà khoẻ, mặt tròn, lông dày để làm giống.
Giống này trải qua giai đoạn rất khó khăn sau hai cuộc thế chiến, khi số lượng mèo giống ở châu Âu giảm mạnh. Để cứu giống, người nhân giống đã lai thêm với mèo Ba Tư và một số giống khác. Chính các lần lai này giải thích vì sao mèo Anh lông ngắn hiện nay có lông dày hơn, mặt tròn hơn mèo nhà thường, và vì sao một số dòng mang gen bệnh thận đa nang — một bệnh vốn gắn nhiều với mèo Ba Tư.
Màu "xanh xám" (blue) là màu nổi tiếng nhất, đến mức nhiều người gọi cả giống là "mèo Anh xanh". Thực ra giống này có rất nhiều màu: đen, trắng, kem, bạc, vàng, có sọc, có điểm màu (colorpoint)… Ở Việt Nam, tên thương mại như "Anh lông ngắn golden", "Anh bicolor" chỉ là tên gọi theo màu, vẫn cùng một giống.
Ngoại hình: những gì làm nên "dáng Anh"
| Bộ phận | Đặc điểm điển hình |
|---|---|
| Đầu | Tròn to, má bầu (rõ hơn ở con đực), mõm ngắn nhưng không tẹt như Ba Tư |
| Mắt | Tròn to; màu đồng, vàng hổ phách phổ biến, một số màu lông đi với mắt xanh lục hoặc xanh dương |
| Thân | Ngực rộng, chân ngắn vừa và chắc, dáng "cobby" vuông vức |
| Lông | Ngắn, rất dày, đứng lên như thảm nhung khi vuốt ngược |
| Cân nặng trưởng thành | Đực khoảng 5,5–8 kg, cái khoảng 3,5–5,5 kg (tham khảo, tuỳ cá thể) |
| Tuổi lớn hết cỡ | Khoảng 3 năm |
Vì lớn chậm, mèo Anh 1 tuổi trông vẫn còn "gầy". Đừng vì vậy mà cho ăn thêm — bảng ăn trên bao bì và thể trạng mới là thước đo, không phải mong muốn có con mèo tròn như ảnh mạng.
Tính cách: điềm tĩnh, độc lập, không thích bị bế
Người nuôi mèo Anh hay tả chúng là "bạn cùng phòng dễ chịu". Xu hướng chung của giống:
- Thích ở gần hơn ở trên người. Nhiều con theo chủ từ phòng này sang phòng kia rồi nằm cách vài bước, nhưng không thích bị nhấc bổng. Bế mèo Anh nên đỡ chắc cả ngực lẫn mông và thả xuống khi nó cựa.
- Ít kêu. Tiếng kêu nhỏ, ít khi đòi ăn ầm ĩ như mèo Xiêm.
- Chịu ở một mình khá tốt. Đây là lý do mèo Anh hợp với người đi làm giờ hành chính, ở chung cư.
- Chơi vừa phải. Mèo con khá nghịch, đến 2–3 tuổi thì chậm lại rõ. Chính vì ít vận động, chúng dễ béo.
- Điềm tĩnh với trẻ và chó hiền. Nhiều con chịu được nhà ồn, miễn có chỗ trên cao để rút lui.
Đây là xu hướng. Một con mèo Anh không được tiếp xúc người lúc nhỏ vẫn có thể nhút nhát, còn một số con lại bám người không kém mèo Xiêm.
Sức khoẻ: ba điều cần biết trước
Béo phì
Thân hình vốn đã tròn, tính lại ít vận động, mèo Anh rất dễ tăng cân mà chủ không nhận ra. Mèo béo dễ bị tiểu đường, viêm khớp, bệnh gan nhiễm mỡ khi bỏ ăn. Cách kiểm: sờ hai bên sườn — phải cảm được xương sườn dưới một lớp mỡ mỏng, nhìn từ trên xuống phải thấy eo nhẹ sau xương sườn. Nếu không sờ thấy sườn, hãy hỏi bác sĩ thú y về kế hoạch giảm cân, đừng tự cắt bữa đột ngột.
Bệnh cơ tim phì đại (HCM)
HCM là bệnh tim phổ biến nhất ở mèo nói chung và đã được ghi nhận ở mèo Anh lông ngắn. Thành cơ tim dày lên, tim bơm máu kém dần. Nhiều con không có triệu chứng cho tới khi bệnh nặng, khi đó có thể thấy thở nhanh lúc nghỉ, thở há miệng, mệt, hoặc liệt đột ngột chân sau do cục máu đông. Thở khó hay liệt chân là ca cấp cứu. Siêu âm tim là cách phát hiện chính; người nhân giống cẩn thận cho mèo bố mẹ siêu âm định kỳ.
Bệnh thận đa nang (PKD)
Một số dòng mèo Anh mang gen PKD do từng lai với mèo Ba Tư. Thận hình thành nhiều nang chứa dịch từ khi sinh, nang lớn dần và làm suy thận ở tuổi trưởng thành. Đã có xét nghiệm ADN cho gen này, nên mèo bố mẹ nên được xét nghiệm âm tính.
Nhóm máu B
So với mèo ta, mèo Anh lông ngắn có tỉ lệ nhóm máu B cao hơn. Điều này quan trọng khi mèo cần truyền máu và khi nhân giống (mèo con nhóm A bú sữa đầu của mèo mẹ nhóm B có thể bị tan máu). Chủ nuôi thường không cần làm gì, chỉ cần biết để trao đổi với bác sĩ thú y khi cần.
Chăm hằng ngày cho mèo Anh ở Việt Nam
- Lông: lông ngắn nhưng dày, mùa thay lông rụng khá nhiều. Chải một hai lần mỗi tuần là đủ cho phần lớn thời gian, mùa rụng thì thường hơn — cách chải xem ở mục chăm lông.
- Nhiệt độ: lớp lông dày khiến mèo Anh chịu nóng kém hơn mèo ta. Mùa hè, nhà nên có chỗ mát (sàn gạch, phòng có quạt hoặc điều hoà). Mèo thở há miệng vì nóng là dấu hiệu nguy hiểm, cần làm mát và đưa đi thú y.
- Vận động: chủ động chơi 10–15 phút hai lần mỗi ngày bằng cần câu lông vũ; dùng bánh đố thức ăn để mèo phải "làm việc" một chút mới được ăn.
- Thức ăn: theo bảng trên bao bì rồi điều chỉnh theo thể trạng, cân mèo mỗi tháng một lần.
- Khám: khám định kỳ hằng năm; hỏi bác sĩ có nên nghe tim, siêu âm tim khi có tiếng thổi.
Hợp với nhà nào
Mèo Anh lông ngắn hợp với người đi làm giờ hành chính, nhà chung cư yên tĩnh, gia đình có trẻ lớn biết tôn trọng mèo, người thích một con vật cưng điềm đạm. Ít hợp với người muốn mèo nằm trong lòng cả buổi, hoặc nhà nóng không có cách làm mát. Nếu bạn yêu dáng tròn của mèo Anh nhưng muốn tính bám người hơn, hãy gặp nhiều con trước khi chọn — tính từng con khác nhau đáng kể.
Bắt tay làm: hỏi gì khi chọn mèo Anh
- Mèo bố mẹ đã xét nghiệm gen PKD chưa, kết quả thế nào?
- Mèo bố mẹ có siêu âm tim không, lần gần nhất khi nào?
- Mèo con được bao nhiêu tuần — nên khoảng 12 tuần mới về nhà mới.
- Mèo con đã quen bế, quen tiếng động gia đình chưa?
- Sổ tiêm, sổ tẩy giun có tên phòng khám và ngày rõ ràng không?
- Về nhà: cân mèo, ghi số cân mỗi tháng vào một cuốn sổ hoặc ghi chú điện thoại.
Câu hỏi thường gặp
Mèo Anh lông ngắn có tính cách thế nào?
Mèo Anh lông ngắn thường điềm tĩnh, độc lập, ít kêu, thích ở gần chủ nhưng không thích bị bế lâu. Chúng chịu ở nhà một mình khá tốt nên hợp người đi làm. Tuy vậy tính từng con vẫn khác nhau tuỳ cách được nuôi khi nhỏ.
Mèo Anh lông ngắn nặng bao nhiêu kg?
Con đực trưởng thành thường khoảng 5,5–8 kg, con cái khoảng 3,5–5,5 kg, tuỳ khung xương từng con. Giống này lớn chậm, khoảng 3 tuổi mới đạt cỡ trưởng thành. Cân nặng nên đánh giá cùng điểm thể trạng chứ không chỉ con số.
Mèo Anh lông ngắn hay bị bệnh gì?
Những vấn đề hay được nhắc là béo phì, bệnh cơ tim phì đại (HCM) và bệnh thận đa nang (PKD) ở một số dòng từng lai với mèo Ba Tư. Mèo bố mẹ nên được xét nghiệm gen PKD và siêu âm tim. Mèo thở nhanh lúc nghỉ hay thở há miệng cần đi thú y ngay.
Mèo Anh lông ngắn có rụng lông nhiều không?
Lông ngắn nhưng rất dày nên mùa thay lông rụng khá nhiều. Chải đều một hai lần mỗi tuần, thường hơn vào mùa rụng, sẽ giảm lông bay trong nhà và giảm búi lông. Đây vẫn là giống ít tốn công chăm lông hơn hẳn mèo lông dài.
Mèo Anh lông ngắn có chịu được nóng ở Việt Nam không?
Chịu được nếu nhà có chỗ mát, nhưng kém hơn mèo ta vì lớp lông dày. Mùa hè nên có sàn gạch, quạt hoặc điều hoà và luôn có nước sạch. Mèo thở há miệng vì nóng là dấu hiệu nguy hiểm cần xử lý ngay.
