Ragdoll và Maine Coon là hai giống mèo to xác nổi tiếng hiền lành: Ragdoll thường mềm người khi được bế, mắt xanh, lông colorpoint; Maine Coon là "gã khổng lồ hiền" với tai có chòm lông, đuôi to như chổi lông, tiếng kêu nhỏ như chim. Con đực của cả hai giống có thể vượt 7–8 kg và mất 3–4 năm mới lớn hết. Bệnh cần biết trước tiên là bệnh cơ tim phì đại (HCM) — cả hai giống đều có đột biến gen đã được xác định, xét nghiệm được.
Ragdoll: con mèo "búp bê vải"
Nguồn gốc
Ragdoll được phát triển vào thập niên 1960 ở Riverside, California, bởi một người nhân giống tên Ann Baker, bắt đầu từ một con mèo cái lông dài màu trắng tên Josephine. Bà Baker gắn với giống mèo này nhiều câu chuyện khó tin, chẳng hạn mèo Ragdoll không cảm thấy đau. Đó là chuyện kể, không có cơ sở khoa học. Mèo Ragdoll cảm nhận đau như mọi con mèo khác — và vì chúng hiền, ít phản ứng, chủ càng phải để ý dấu hiệu đau tinh tế.
Ngoại hình và tính cách
Ragdoll có thân dài, xương to, lông dài vừa mềm như lụa, ít lông lót nên đỡ rối hơn mèo Ba Tư. Màu lông kiểu colorpoint (mặt, tai, chân, đuôi sẫm hơn thân) với ba kiểu phân bố trắng chính: colorpoint, mitted (bàn chân trắng như đeo găng) và bicolor (mặt có hình chữ V ngược màu trắng). Mắt luôn xanh dương.
Cái tên "búp bê vải" xuất phát từ xu hướng mềm người, thả lỏng khi được bế. Không phải con Ragdoll nào cũng vậy, nhưng nhiều con thật sự chịu bế lâu, thích theo người, ít leo lên chỗ quá cao, ít dùng móng khi chơi. Chúng hợp với nhà có trẻ lớn biết nhẹ tay. Nhược điểm của sự hiền lành: Ragdoll không giỏi tự vệ, không nên cho ra ngoài một mình.
Maine Coon: gã khổng lồ của vùng lạnh
Nguồn gốc
Maine Coon là giống mèo tự nhiên của bang Maine, đông bắc nước Mỹ, nơi mùa đông lạnh và nhiều tuyết. Chúng là mèo trang trại, mèo bắt chuột trên tàu, sống qua nhiều thế hệ trước khi có người chọn lọc làm giống. Những truyền thuyết về lai với gấu trúc Mỹ (raccoon, từ đó có chữ "Coon") hay với linh miêu là chuyện dân gian — không thể xảy ra về mặt sinh học. Maine Coon là một trong những giống mèo được trưng bày sớm nhất ở Mỹ; một con mèo Maine Coon tên Cosey từng đoạt giải ở triển lãm tại Madison Square Garden, New York, năm 1895.
Ngoại hình thích nghi với giá lạnh
- Lông nhiều lớp, dài không đều: ngắn ở vai, dài ở bụng và quần sau, chống thấm khá tốt.
- Tai to có chòm lông ở chóp và lông dày bên trong.
- Bàn chân to, có chùm lông giữa các ngón như đi giày tuyết. Mèo nhiều ngón (polydactyly) từng khá phổ biến trong giống này.
- Đuôi dài, rậm, có thể quấn quanh người khi ngủ.
Tính cách
Maine Coon thường thân thiện, tò mò, thích chơi kể cả khi đã lớn, hay theo chủ nhưng không quá đòi bế. Tiếng kêu đặc trưng là những tiếng "chíp chíp", "rrrư" nhỏ, nghe trái ngược với thân hình. Nhiều con thích nghịch nước. Chúng chơi được với chó hiền và trẻ biết tôn trọng mèo.
So sánh nhanh hai giống
| Tiêu chí | Ragdoll | Maine Coon |
|---|---|---|
| Cân nặng trưởng thành (tham khảo) | Đực khoảng 6–9 kg, cái khoảng 4,5–6,5 kg | Đực khoảng 6–9 kg hoặc hơn, cái khoảng 4–6 kg |
| Tuổi lớn hết cỡ | 3–4 năm | 3–5 năm |
| Lông | Dài vừa, mềm, ít lông lót | Dài, nhiều lớp, dày hơn |
| Mắt | Luôn xanh dương | Xanh lục, vàng, đồng; mèo trắng có thể xanh dương |
| Mức năng động | Thấp – trung bình | Trung bình, thích chơi lâu năm |
| Tiếng kêu | Nhỏ, ít kêu | Tiếng "chíp", ríu rít |
| Bệnh di truyền cần biết | HCM (có xét nghiệm gen) | HCM (có xét nghiệm gen), loạn sản khớp háng, teo cơ tuỷ sống (có xét nghiệm gen) |
| Chịu nóng | Trung bình – kém | Kém |
Sức khoẻ: tim, khớp và cơ
Bệnh cơ tim phì đại (HCM)
HCM làm thành tim dày lên, tim bơm máu kém dần. Ở Maine Coon và Ragdoll, mỗi giống có một đột biến trên gen MYBPC3 đã được xác định — hai đột biến khác nhau, nên xét nghiệm phải đúng giống. Xét nghiệm gen âm tính không bảo đảm mèo không bao giờ bị HCM, vì có những nguyên nhân khác chưa biết. Do đó người nhân giống cẩn thận còn siêu âm tim mèo bố mẹ định kỳ.
Dấu hiệu cần đi thú y ngay: thở nhanh khi đang ngủ hoặc nằm nghỉ, thở há miệng, mệt lả, đột ngột liệt hoặc lạnh một hay hai chân sau kèm kêu đau. Một mẹo nhiều bác sĩ hướng dẫn: đếm nhịp thở khi mèo ngủ say, ghi lại mỗi tuần; nhịp thở tăng dần là dấu hiệu nên báo bác sĩ.
Loạn sản khớp háng (Maine Coon)
Khớp háng phát triển không khít, dễ thoái hoá. Mèo to, nặng thì khớp càng chịu tải. Dấu hiệu: đi lắc hông, ngại nhảy, ngồi dậy khó. Giữ cân nặng hợp lý là việc chủ làm được nhiều nhất.
Teo cơ tuỷ sống (Maine Coon)
Bệnh di truyền làm mất dần tế bào thần kinh vận động, mèo con khoảng vài tháng tuổi bắt đầu yếu chân sau, đi lắc lư. Bệnh không gây đau và nhiều con vẫn sống được trong nhà, nhưng không nhảy cao được. Đã có xét nghiệm ADN.
Nuôi mèo to lông dài ở Việt Nam
- Nóng là thách thức lớn nhất. Maine Coon được "thiết kế" cho mùa đông Maine. Ở miền Nam hay mùa hè miền Bắc, phòng có điều hoà hoặc rất thoáng mát là gần như bắt buộc. Một số chủ cạo ngắn lông cho mèo mùa hè; việc này nên làm ở nơi chuyên nghiệp và hỏi bác sĩ, vì lông cũng che da khỏi nắng.
- Nồm ẩm: lông dày lâu khô, dễ bết và nấm da nếu bị ướt. Chải đều — cách chải xem mục chăm lông.
- Đồ dùng cỡ lớn: khay vệ sinh dài ít nhất gấp rưỡi chiều dài thân mèo (không tính đuôi), cây cào cao và chắc, lồng vận chuyển cỡ lớn. Đồ cho mèo cỡ thường sẽ nhanh chóng chật.
- Thức ăn: theo bảng trên bao bì và điều chỉnh theo thể trạng. Mèo to không có nghĩa là được béo — giữ dáng giúp tim và khớp.
- Chung cư: cả hai giống thích nghi tốt nếu có đủ chỗ leo trèo chắc chắn và lưới ban công.
Bắt tay làm: trước khi rước một con mèo to về
- Xin xem kết quả xét nghiệm gen HCM đúng giống của mèo bố mẹ; với Maine Coon, hỏi thêm xét nghiệm teo cơ tuỷ sống và tình trạng khớp háng.
- Hỏi mèo bố mẹ có siêu âm tim không, lần gần nhất khi nào.
- Đo phòng: có chỗ đặt khay to, cây cào cao không.
- Kiểm tra cách làm mát mùa hè.
- Tìm phòng khám thú y có siêu âm tim gần nhà.
- Lập sổ: cân nặng hằng tháng, nhịp thở khi ngủ hằng tuần.
Câu hỏi thường gặp
Mèo Ragdoll và Maine Coon giống nào to hơn?
Maine Coon thường to và dài hơn, con đực có thể vượt 8–9 kg, trong khi Ragdoll đực thường khoảng 6–9 kg. Cả hai đều lớn chậm, 3–5 năm mới đạt cỡ trưởng thành. Kích thước cụ thể phụ thuộc nhiều vào khung xương từng con.
Mèo Ragdoll có thật sự không thấy đau không?
Không đúng. Đó là câu chuyện truyền miệng từ thời mới lập giống, không có cơ sở khoa học. Ragdoll cảm nhận đau như mọi con mèo; vì tính hiền ít phản ứng nên chủ càng cần để ý dấu hiệu đau và đưa đi khám khi nghi ngờ.
Mèo Maine Coon có nuôi được ở Việt Nam không?
Nuôi được nếu có phòng mát hoặc điều hoà mùa nóng, có thời gian chải lông và đồ dùng cỡ lớn. Lông dày nhiều lớp khiến chúng chịu nóng kém. Nhà nóng không có cách làm mát thì không hợp với giống này.
Bệnh cơ tim phì đại ở mèo là gì?
Đó là bệnh làm thành cơ tim dày lên, khiến tim bơm máu kém và có thể tạo cục máu đông. Maine Coon và Ragdoll đều có đột biến gen gây bệnh đã biết, xét nghiệm được. Mèo thở nhanh khi ngủ, thở há miệng hoặc đột ngột liệt chân sau cần đi thú y ngay.
Mèo Maine Coon kêu như thế nào?
Maine Coon nổi tiếng với tiếng kêu nhỏ, ríu rít như "chíp chíp" hay tiếng rung "rrrư", rất khác với thân hình to lớn. Chúng ít khi kêu to, gào như mèo Xiêm. Tất nhiên mỗi con mỗi giọng.
