Mèo nhảy lên bàn bếp, bàn ăn: dạy bằng thưởng, không bằng phạt

Mèo nhảy lên bàn bếp, bàn ăn vì ở đó vừa cao (mèo thích quan sát từ trên cao), vừa có mùi đồ ăn, vừa là chỗ chủ hay đứng. Muốn mèo thôi nhảy lên, đừng quát hay xịt nước — hãy cho mèo một chỗ cao khác hấp dẫn hơn ngay gần đó, thưởng mỗi lần mèo lên chỗ đó, và làm cho mặt bàn hết "phần thưởng": không đồ ăn, không vụn, không chỗ nằm ấm. Riêng lúc nấu nướng thì nên đóng cửa bếp hoặc cho mèo ở phòng khác, vì bếp nóng và dao kéo là nguy hiểm thật.

Mèo được gì khi nhảy lên bàn

Hiểu "phần thưởng" thì mới biết cần thay bằng gì.

Lưu ý: chỉ cần thỉnh thoảng có một miếng thịt, một vệt mỡ trên chảo là đủ để mèo kiên trì kiểm tra mặt bàn mãi. Thưởng không đều đặn là kiểu thưởng làm hành vi bền nhất.

Vì sao quát, xịt nước, đẩy xuống không hiệu quả

• Mèo học sai bài: mèo không hiểu "không được lên bàn", nó hiểu "không được lên bàn khi chủ có mặt". Bạn đi làm, mèo vẫn lên.
• Mèo sợ bạn: tay bạn, chai xịt trên tay bạn, giọng bạn trở thành tín hiệu đe doạ. Quan hệ giữa hai bên xấu đi.
• Có khi lại là phần thưởng: với mèo thiếu chú ý, bị đuổi cũng là được để ý.
• Căng thẳng sinh vấn đề khác: mèo sống trong lo sợ dễ đi bậy, liếm lông quá mức, trốn.

Thiết bị tự động phun khí, phun nước khi mèo lại gần cũng là một dạng phạt — làm mèo giật mình sợ hãi. Không khuyến khích.

Bước một: tạo một chỗ cao tốt hơn bàn bếp

Đặt "chỗ được phép" trong tầm nhìn của bếp, để mèo vẫn quan sát được bạn nấu ăn — đó là lý do lớn khiến mèo lên bàn.

• Một cây leo có tầng trên cùng cao ngang hoặc cao hơn mặt bàn bếp, có đệm.
• Một chiếc ghế đẩu cao đặt sát cửa bếp, lót khăn.
• Một tấm kệ gắn tường an toàn, chịu được sức nặng mèo nhảy lên.
• Với căn hộ nhỏ, phòng trọ: nóc tủ lạnh thấp có lót khăn cũng là một lựa chọn nếu bạn chấp nhận được, miễn là không có đồ dễ vỡ.

Bước hai: dạy mèo "lên chỗ" bằng phần thưởng

1. Chọn phần thưởng mèo thích: miếng thịt luộc nhỏ không gia vị, thức ăn thưởng dạng sệt, hay vài viên hạt (trích từ khẩu phần ngày).
2. Gõ nhẹ lên chỗ cao, đặt một miếng thưởng ở đó. Mèo lên ăn thì khen nhẹ, cho thêm miếng nữa.
3. Thêm một từ hiệu lệnh ngắn, ví dụ "lên ghế", nói ngay trước khi mèo nhảy lên.
4. Lặp lại vài lần mỗi ngày, mỗi buổi vài phút. Dần dần chỉ cần nói "lên ghế" là mèo lên.
5. Khi bạn nấu ăn, thỉnh thoảng thả một miếng thưởng cho mèo đang ngồi trên ghế. Mèo học rằng ghế mới là "chỗ ngồi xem bếp" sinh lời.

Nếu mèo đã nhảy lên bàn, nhẹ nhàng nhấc xuống, không nói gì, đặt lên ghế cao rồi thưởng ở đó. Không mắng, không thưởng khi mèo còn trên bàn. Dạy mèo bằng phần thưởng và clicker có bài riêng ở mục Chơi và vận động.

Bước ba: làm mặt bàn hết hấp dẫn

• Không để đồ ăn trên bàn, kể cả "chỉ một lát". Cá, thịt rã đông để trong tủ lạnh hoặc hộp kín.
• Lau sạch mặt bàn sau khi nấu; rửa thớt, ngâm chảo ngay.
• Tạm thời phủ mặt bàn trong vài tuần đầu: vài tấm khay nướng lật úp, tấm nhựa có băng keo hai mặt dành cho đồ nội thất. Mèo nhảy lên thấy không thoải mái, nhảy xuống — và chỗ cao có thưởng bên cạnh trở nên hấp dẫn hơn. Đây là thay đổi bề mặt, không phải dọa.
• Đóng vòi nước, không để cốc nước trên bàn ăn.

An toàn trong bếp: chỗ không thể "tập dần"

Trong khi đang tập, hãy giữ mèo ra khỏi bếp lúc nấu nướng. Một số nguy cơ thực tế:

• Bỏng: mặt bếp điện, bếp hồng ngoại còn nóng rất lâu sau khi tắt; nồi chảo trên bếp từ cũng nóng sau khi nấu; ngọn lửa bếp ga có thể bén vào ria, đuôi.
• Dao, kéo, nạo để trên mặt bàn.
• Thức ăn độc: hành, tỏi, hẹ (sống, chín, bột đều độc), sô cô la, nho khô, rượu, đồ có chất tạo ngọt xylitol, xương gà nấu chín dễ vỡ thành mảnh sắc.
• Dây chỉ buộc thịt, dây chun túi — mèo nuốt vào có thể gây tắc ruột.
• Hoá chất: nước rửa chén, nước lau bếp — mèo đi qua rồi liếm chân.

Nếu nghi mèo ăn phải hành tỏi, thức ăn độc, nuốt dây, hay bị bỏng, hãy gọi bác sĩ thú y ngay; không tự gây nôn cho mèo, không cho uống sữa hay thuốc của người.

Phòng trọ, căn hộ nhỏ: bếp chung với phòng ngủ

Nhiều người nuôi mèo ở phòng trọ hay căn hộ studio, nơi bếp chỉ là một góc kệ cạnh giường, không có cửa để đóng. Vài cách sống chung:

• Dùng nồi có nắp, nấu xong cất nồi lên bếp ngay hoặc vào tủ; không để chảo mỡ nguội trên bàn qua đêm.
• Khi nấu, cho mèo một việc khác ở góc xa: bánh đố thức ăn, một chỗ cao có thưởng. Mèo bận thì ít lởn vởn quanh bếp.
• Bếp điện đơn, bếp từ đơn nên cất đi sau khi nguội hẳn, hoặc úp một chiếc khay lên để mèo không đứng lên mặt bếp còn ấm.
• Kệ gia vị, chai dầu, chai nước rửa chén để trong hộc có cửa, tránh mèo hất đổ rồi liếm.
• Không gian càng nhỏ càng cần chiều cao cho mèo: một hai tấm kệ gắn tường là "lãnh thổ" thay cho mặt bàn bếp.

Bắt tay làm: kế hoạch ba tuần

Khi nào cần bác sĩ thú y

Mèo bỗng lục lọi đồ ăn dữ dội, ăn nhiều mà vẫn gầy, uống nhiều nước — có thể do cường giáp, tiểu đường hoặc giun sán, nên đưa đi khám. Mèo đang ăn kiêng giảm cân cũng hay "săn" bàn bếp nhiều hơn; hỏi bác sĩ về cách chia bữa để mèo đỡ đói.