Mèo nhai dây điện, ăn vải, gặm túi nilon, nuốt dây chun là những dạng của pica — thói quen ăn hoặc nhai thứ không phải thức ăn. Nguyên nhân có thể là bệnh (thiếu máu, bệnh tiêu hoá, bệnh răng miệng…), xu hướng di truyền ở một số giống như mèo Xiêm, mèo Miến Điện, hoặc buồn chán, căng thẳng. Việc cần làm theo thứ tự: đưa đi khám để loại trừ bệnh, cất hoặc bọc những thứ nguy hiểm, và cho mèo thứ khác hợp lệ để nhai, để săn. Mèo nuốt sợi chỉ, dây, hay cắn dây điện đang cắm là chuyện cấp cứu.
Pica trông như thế nào
| Dạng | Thứ mèo hay chọn | Rủi ro chính |
|---|---|---|
| Mút, nhai vải len | Áo len, chăn len, tất, khăn | Nuốt sợi, tắc ruột |
| Nhai nhựa, nilon | Túi nilon, màng bọc thực phẩm, dây buộc nhựa | Nghẹt, tắc ruột |
| Nhai dây điện, dây sạc | Dây sạc điện thoại, dây tai nghe, dây đèn | Điện giật, bỏng miệng, phù phổi |
| Nuốt dây, chỉ, chun | Chỉ khâu, dây buộc thịt, dây chun buộc tóc, dây ruy băng, sợi kim tuyến | Dị vật dạng sợi, có thể làm ruột xếp nếp, thủng |
| Liếm, gặm thứ lạ khác | Gạch, đất, giấy, bìa, cát vệ sinh | Có thể là dấu hiệu bệnh (ví dụ thiếu máu) |
Cần phân biệt pica với việc nhai nhẹ khi chơi hay khi mèo con mọc răng (khoảng 3–6 tháng tuổi): mèo con cắn mọi thứ để khám phá, thường không nuốt. Pica là khi mèo nuốt hoặc nhai dai dẳng, có chủ đích, thường lặp lại cùng một loại vật.
Vì sao mèo ăn thứ không phải đồ ăn
Bệnh
Nhiều bệnh có thể khiến mèo thèm nhai, liếm vật lạ: thiếu máu, bệnh tiêu hoá, giun sán, bệnh răng miệng, cường giáp và một số bệnh nội khoa khác. Mèo liếm tường xi măng, ăn cát vệ sinh, liếm gạch là dạng nên nghi bệnh nhiều hơn. Đây là lý do khám thú y là bước đầu tiên, thường kèm xét nghiệm máu.
Giống và di truyền
Mút và ăn vải len được ghi nhận nhiều hơn ở các giống gốc phương Đông như mèo Xiêm, mèo Miến Điện và các giống lai gần với chúng. Các nhà nghiên cứu cho rằng có yếu tố di truyền, dù cơ chế chưa rõ. Không phải mèo Xiêm nào cũng ăn vải; nhưng nếu nuôi các giống này, nên cất đồ len kỹ hơn.
Tách mẹ sớm
Một số quan sát cho thấy mèo tách mẹ quá sớm hay có thói quen mút vải nhiều hơn. Đây là yếu tố góp phần, không phải lời giải thích cho mọi trường hợp.
Buồn chán và căng thẳng
Mèo ở một mình cả ngày trong phòng trọ nhỏ, ít được chơi, ít việc để làm, có thể tìm đến dây điện, túi nilon như một hoạt động. Căng thẳng — chuyển nhà, mèo mới, chủ đi vắng — cũng làm hành vi nặng hơn. Mèo ăn khẩu phần quá ít chất xơ hay ăn quá nhanh đôi khi cũng nhai nhiều thứ, nhưng thay đổi khẩu phần phải theo tư vấn bác sĩ thú y.
Những ca không được chờ
- Thấy sợi chỉ, dây thò ra ở miệng hay hậu môn: không kéo ra. Sợi dây có thể đang vướng dưới lưỡi hay trong ruột; kéo có thể cứa rách ruột. Giữ mèo yên, đưa đi thú y ngay và báo cho bác sĩ biết bạn đã thấy gì.
- Mèo cắn dây điện đang cắm: ngắt cầu dao hoặc rút phích trước khi chạm vào mèo. Kể cả mèo trông ổn, vẫn đi khám ngay — bỏng miệng và phù phổi có thể xuất hiện sau vài giờ, biểu hiện bằng ho, thở gấp, thở há miệng.
- Sau khi nghi nuốt vật lạ: nôn nhiều lần, bỏ ăn, đau bụng, lừ đừ, không đi ngoài — có thể tắc ruột.
- Không tự gây nôn cho mèo bằng muối, nước oxy già hay bất kỳ mẹo nào trên mạng; với mèo, các cách này có thể gây hại nghiêm trọng.
Làm nhà an toàn: cất và bọc
Trong khi tìm nguyên nhân, việc quan trọng nhất là cắt đường tiếp cận.
- Dây điện: luồn vào ống luồn dây cứng hoặc nẹp gắn tường; gom dây ra sau tủ; rút sạc khi không dùng; dùng ổ cắm có nắp. Dây sạc điện thoại để qua đêm trên giường là thứ hay bị cắn nhất.
- Đồ len, tất, khăn: cất vào tủ có cửa, giỏ có nắp; không để quần áo trên ghế, dưới sàn.
- Túi nilon, màng bọc: gom vào thùng có nắp; không để túi đi chợ trên sàn bếp.
- Dây, chỉ, chun: hộp kim chỉ đóng kín; dây chun buộc tóc, dây buộc tóc cất vào hộp; dọn dây buộc thịt ngay sau khi nấu; dịp Tết, Noel không dùng dây kim tuyến, ruy băng ở chỗ mèo với tới.
- Đồ chơi dạng cần câu: cất đi sau khi chơi, không để mèo chơi một mình với dây.
Có các sản phẩm vị đắng dành riêng cho thú cưng để thoa lên dây, đồ vật. Hiệu quả tuỳ con; chọn loại dành cho thú cưng, không chứa tinh dầu, và đừng dựa vào nó thay cho việc cất đồ.
Cho mèo thứ để nhai, để săn
- Cỏ mèo (thường là mầm lúa mì, yến mạch) trồng trong chậu cho mèo gặm — an toàn hơn để mèo tự tìm cây trong nhà, mà nhiều cây cảnh lại độc. Chi tiết về các loại cây cho mèo nằm ở mục Chơi và vận động.
- Đồ chơi nhai bền kích cỡ đủ lớn để không nuốt được, thay khi bị rách.
- Chơi săn mồi hai ba buổi mỗi ngày, kết thúc bằng một lần bắt được và một bữa nhỏ.
- Bánh đố thức ăn: biến bữa ăn thành việc phải "làm" vài phút, giảm thời gian rảnh rỗi.
- Chỗ ngắm cảnh: kệ cạnh cửa sổ có lưới để mèo xem chim, xem đường phố.
Không phạt — và vì sao
Mắng, đánh khi bắt gặp mèo nhai dây chỉ khiến mèo nhai lúc bạn vắng mặt, nhai vội và nuốt nhanh hơn — nguy hiểm hơn. Căng thẳng do bị phạt cũng có thể làm pica nặng thêm. Khi thấy mèo đang nhai thứ không được, gọi tên nhẹ, đưa đồ chơi hay cỏ mèo thay thế, và thưởng khi mèo chuyển sang.
Bắt tay làm: bảng kiểm một tuần
| Việc | Đã làm |
|---|---|
| Đặt lịch khám thú y, mang theo danh sách thứ mèo đã nhai, đã nuốt | ☐ |
| Đi một vòng nhà ở tầm mắt mèo (ngồi xổm) tìm dây, túi, chỉ, chun | ☐ |
| Luồn dây điện vào ống, rút sạc khi không dùng | ☐ |
| Cất đồ len, tất vào tủ có cửa | ☐ |
| Trồng một chậu cỏ mèo | ☐ |
| Thêm hai buổi chơi săn mồi mỗi ngày | ☐ |
| Ghi số điện thoại phòng khám thú y cấp cứu gần nhất vào điện thoại | ☐ |
Nếu đã loại trừ bệnh và làm đủ các bước trên mà mèo vẫn ăn vải, nhựa thường xuyên, hãy hỏi bác sĩ thú y về chuyên gia hành vi; một số ca pica cần thêm hỗ trợ chuyên môn.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao mèo hay cắn dây điện, dây sạc?
Mèo có thể nhai dây vì buồn chán, đang mọc răng, hoặc do pica liên quan bệnh hay di truyền. Dây sạc mềm, nằm sẵn trên sàn và giường nên dễ bị chọn. Luồn dây vào ống, rút sạc khi không dùng và cho mèo thứ khác để nhai.
Mèo ăn vải, ăn len có nguy hiểm không?
Có. Sợi vải, len nuốt vào có thể gây tắc ruột, cần phẫu thuật. Hãy cất đồ len, đưa mèo đi khám để tìm nguyên nhân, và để ý nôn, bỏ ăn, đau bụng.
Thấy sợi chỉ thò ra ở miệng mèo có nên kéo ra không?
Không được kéo. Sợi chỉ có thể đang vướng dưới lưỡi hay trong ruột, kéo có thể làm rách ruột. Hãy đưa mèo đến bác sĩ thú y ngay.
Mèo cắn dây điện bị giật phải làm sao?
Ngắt điện hoặc rút phích trước khi chạm vào mèo. Dù mèo trông bình thường vẫn phải đi khám ngay, vì bỏng miệng và phù phổi có thể xuất hiện sau vài giờ.
Mèo Xiêm có hay ăn vải không?
Thói quen mút và ăn vải len được ghi nhận nhiều hơn ở mèo Xiêm, mèo Miến Điện và các giống gốc phương Đông, có thể do yếu tố di truyền. Không phải con nào cũng vậy, nhưng nuôi các giống này nên cất đồ len kỹ hơn.
