Mèo chịu nóng kém hơn người nghĩ: mèo chỉ tiết mồ hôi ở đệm chân, nên trong phòng kín ngày hè có thể bị sốc nhiệt, và mèo thở há miệng như chó là dấu hiệu bất thường, phải làm mát và đi thú y. Mùa rét miền Bắc, nguy cơ đến từ chính nguồn sưởi: than tổ ong, máy sưởi, chăn điện, và mèo chui vào gầm xe tìm hơi ấm. Mùa nồm ẩm làm cát vón, hạt khô dễ mốc, nấm da phát triển. Mỗi mùa ở Việt Nam có vài việc riêng cần làm.
Mèo điều hoà thân nhiệt thế nào
Thân nhiệt bình thường của mèo cao hơn người, khoảng 38 đến 39 độ C. Mèo không đổ mồ hôi khắp người như người; tuyến mồ hôi chủ yếu ở đệm chân, nên ngày nóng bạn có thể thấy vết chân ẩm trên sàn. Cách tản nhiệt chính của mèo là tìm chỗ mát nằm duỗi dài, liếm lông để nước bọt bay hơi, giảm vận động.
Khác với chó, mèo bình thường không thở há miệng. Mèo con có thể thở há miệng thoáng qua sau khi chơi rất mạnh, nhưng hết ngay khi nghỉ. Mèo thở há miệng khi đang nằm yên, hoặc kéo dài, là dấu hiệu nên lo: có thể do quá nóng, do bệnh tim, phổi, hoặc căng thẳng nặng.
Mùa nóng: phòng sốc nhiệt
Mùa hè ở Việt Nam, nhiệt độ ngoài trời miền Bắc và miền Trung có thể vượt 38 độ, miền Nam nóng quanh năm. Phòng trọ mái tôn, phòng tầng thượng, phòng hướng tây đóng kín cửa khi chủ đi làm có thể nóng hơn ngoài trời. Những tình huống dễ gây sốc nhiệt:
- Mèo bị nhốt trong phòng kín không quạt, không điều hoà, buổi trưa.
- Mèo chui vào tủ, gầm giường kín rồi bị đóng cửa.
- Mèo để trong xe ô tô, dù chỉ "vài phút".
- Mèo đi khám, đi xa trong lồng đặt dưới nắng hoặc trong cốp xe.
Mèo dễ bị hơn
Mèo mặt tẹt (Ba Tư, Exotic), mèo béo, mèo già, mèo con, mèo có bệnh tim hay hô hấp, mèo lông dày dài.
Dấu hiệu sốc nhiệt
- Thở nhanh, thở há miệng, lè lưỡi.
- Chảy dãi, nướu đỏ sậm.
- Bồn chồn tìm chỗ mát, rồi lừ đừ, đi loạng choạng.
- Nôn, tiêu chảy; nặng hơn là co giật, ngã quỵ.
Làm gì ngay
- Đưa mèo vào chỗ mát, có quạt hoặc điều hoà.
- Làm ướt lông bằng nước mát (không dùng nước đá, không ngâm cả người vào nước lạnh), nhất là vùng bụng, nách, đệm chân; bật quạt cho bay hơi.
- Để nước uống sẵn, không ép uống.
- Đưa đi thú y ngay, kể cả khi mèo có vẻ đỡ hơn. Sốc nhiệt có thể gây tổn thương nội tạng xuất hiện muộn.
Phòng ngừa hằng ngày
- Đi làm thì để cửa phòng thông, rèm che cửa kính hướng nắng, quạt chạy ở chế độ thấp hoặc điều hoà hẹn giờ nếu phòng quá nóng.
- Nhiều bát nước, đặt ở chỗ mát, thay nước hai lần mỗi ngày; thêm pate ướt vào khẩu phần giúp mèo nạp thêm nước.
- Một tấm gạch men, tấm đá hoa cương để mèo nằm; nhiều mèo tự tìm sàn nhà tắm.
- Chơi vào sáng sớm hoặc tối, không chơi mạnh giữa trưa.
- Mèo lông dài: chải lông đều giúp lông thoáng hơn. Đừng cạo trọc mèo để "cho mát" nếu không có tư vấn; lông cũng là lớp cách nhiệt và chống nắng.
- Mèo trắng, tai trắng hay nằm phơi nắng lâu ở ban công có thể bị cháy nắng ở vành tai, sống mũi. Tạo chỗ râm; thấy vành tai đỏ, đóng vảy, loét lâu lành thì đi khám.
Mùa rét: giữ ấm và tránh nguồn sưởi nguy hiểm
Miền Bắc và vùng núi có những đợt rét đậm, rét hại, nhiệt độ có thể xuống dưới 10 độ ở đồng bằng và thấp hơn nhiều ở vùng cao. Mèo khoẻ có lông đủ dày thường chịu được trong nhà, nhưng mèo con, mèo già, mèo gầy, mèo không lông (Sphynx) cần được giữ ấm chủ động.
Chỗ nằm ấm
- Ổ có thành, lót chăn len, đặt cao khỏi nền gạch lạnh và tránh gió lùa.
- Một chiếc thùng giấy có nắp, khoét lỗ, lót khăn: giữ nhiệt tốt hơn nhiều ổ đắt tiền.
- Túi chườm nước ấm bọc khăn dày, đặt một bên ổ để mèo tự dịch ra khi thấy nóng.
Nguồn sưởi cần cẩn thận
| Nguồn sưởi | Rủi ro với mèo | Cách dùng an toàn hơn |
|---|---|---|
| Bếp than, than tổ ong trong phòng kín | Ngộ độc khí CO cho cả người và mèo | Không đốt than trong phòng ngủ, phòng kín |
| Máy sưởi dầu, quạt sưởi, đèn sưởi | Mèo nằm sát bị bỏng; lông cháy sém; máy đổ | Đặt chắc, có lưới che, giữ khoảng cách, tắt khi đi ra ngoài |
| Chăn điện, đệm sưởi của người | Quá nóng, bỏng nhiệt độ thấp khi mèo nằm lâu; mèo cắn dây | Chỉ dùng đệm sưởi dành cho thú nuôi có mức nhiệt thấp, phủ khăn |
| Túi sưởi cắm điện | Rò rỉ, bỏng, dây điện | Thay bằng túi chườm nước ấm bọc khăn |
Gầm xe, nắp capo
Nhà có xe máy, ô tô để trong nhà hay sân: những ngày rét, mèo hay chui vào gầm, vào khoang động cơ vừa tắt máy còn ấm. Trước khi nổ máy, gõ nhẹ vào nắp capo, yên xe, nhìn gầm. Một thói quen năm giây có thể cứu một con mèo.
Mùa nồm ẩm: cát, thức ăn và da lông
Nồm ẩm là đặc sản của miền Bắc khoảng cuối đông sang xuân: tường đổ mồ hôi, sàn ướt, quần áo phơi mãi không khô. Với mèo, mùa này có mấy chuyện:
- Cát vệ sinh hút ẩm, vón cục sẵn, bốc mùi nhanh. Đậy kín bao cát, kê khay khỏi sàn ướt, xúc thường xuyên hơn, thay cát sớm hơn.
- Thức ăn hạt mở bao dễ hút ẩm, ỉu, có thể mốc. Thức ăn mốc có thể chứa độc tố nấm. Đổ hạt vào hộp kín có nắp gioăng, mua bao vừa đủ dùng, không đổ hạt ngập bát cả ngày. Thấy hạt có mùi lạ, đốm mốc thì bỏ.
- Da và lông: độ ẩm cao thuận lợi cho nấm da. Để ý những mảng rụng lông tròn, vảy, ngứa, nhất là ở mặt, tai, chân; nấm da có thể lây sang người, nên đi khám sớm.
- Sàn trơn: mèo già, mèo viêm khớp dễ trượt khi nhảy xuống. Trải thảm ở chỗ mèo hay đáp.
- Đệm, chăn của mèo lâu khô, dễ ẩm mốc. Có hai bộ để thay, sấy hoặc phơi khi có nắng.
- Máy hút ẩm, điều hoà chế độ khô giúp cả nhà dễ chịu hơn; đặt máy chắc chắn, dây gọn.
Mùa mưa: muỗi, ve, bọ chét và ngập nước
Mùa mưa ở miền Nam, mùa mưa bão miền Trung là lúc côn trùng sinh sôi. Mèo ra ban công, ra sân dễ mang ve, bọ chét vào nhà. Muỗi cũng là vật trung gian của giun tim, bệnh có gặp ở mèo dù ít hơn ở chó. Hỏi bác sĩ thú y về chương trình phòng ký sinh trùng phù hợp với nơi bạn sống và lối sống của mèo; không tự dùng thuốc của chó cho mèo.
Xịt muỗi, nhang muỗi dùng nhiều trong mùa này: xịt khi mèo ở phòng khác, thông gió rồi mới cho mèo vào. Nhà hay bị ngập: chuẩn bị chỗ cao cho khay, bát, ổ và lồng vận chuyển để sẵn.
Bắt tay làm: lịch việc theo mùa
| Thời điểm (tham khảo) | Việc nên làm |
|---|---|
| Trước mùa nóng | Kiểm tra quạt, điều hoà; thêm bát nước; chuẩn bị tấm gạch mát; rèm cửa hướng tây |
| Giữa mùa nóng | Thay nước hai lần mỗi ngày; chơi sáng tối; không để mèo trong phòng kín, trong xe |
| Trước mùa rét | Chuẩn bị ổ ấm, túi chườm; kiểm tra máy sưởi; dặn cả nhà gõ capo trước khi nổ máy |
| Mùa nồm | Hộp kín cho hạt; kê khay khỏi sàn; xúc khay thường hơn; theo dõi da lông |
| Mùa mưa | Hỏi thú y về phòng ký sinh trùng; kiểm tra ve sau khi mèo ra ban công; chuẩn bị chỗ cao nếu nhà hay ngập |
Khi nào cần bác sĩ thú y
Đi ngay nếu mèo thở há miệng, thở nhanh khi đang nằm nghỉ, loạng choạng, nôn, co giật trong ngày nóng; mèo lừ đừ, nằm im, có mùi khét hoặc vết bỏng sau khi nằm gần nguồn sưởi; mèo khó thở trong phòng có đốt than. Đi khám sớm nếu da có mảng rụng lông, vảy, ngứa kéo dài trong mùa nồm, hay vành tai mèo trắng đỏ, đóng vảy không lành. Không tự bôi thuốc của người lên da mèo.
Câu hỏi thường gặp
Mèo thở há miệng có sao không?
Mèo bình thường không thở há miệng như chó. Nếu chỉ thoáng qua sau khi chơi rất mạnh và hết ngay khi nghỉ thì thường không đáng lo. Thở há miệng khi đang nằm yên, kéo dài, hoặc kèm lừ đừ thì cần làm mát và đưa đi thú y ngay vì có thể là sốc nhiệt hoặc bệnh tim phổi.
Mèo bị sốc nhiệt phải làm sao?
Đưa mèo vào chỗ mát, làm ướt lông bằng nước mát (không dùng nước đá), bật quạt cho bay hơi, để sẵn nước uống, rồi đưa đi thú y ngay. Dù mèo có vẻ hồi phục, sốc nhiệt vẫn có thể gây tổn thương nội tạng muộn.
Mùa đông có cần giữ ấm cho mèo không?
Mèo khoẻ trong nhà thường chịu được, nhưng mèo con, mèo già, mèo gầy và mèo không lông cần ổ ấm, kê cao, tránh gió. Túi chườm nước ấm bọc khăn an toàn hơn chăn điện. Không đốt than trong phòng kín vì nguy cơ ngộ độc khí CO.
Có nên cạo lông mèo vào mùa hè cho mát?
Không nên tự cạo trọc. Lông mèo còn có tác dụng cách nhiệt và che nắng cho da. Chải lông đều để lông thoáng, giữ phòng mát và đủ nước là cách tốt hơn. Mèo lông dài bị bết rối nặng thì hỏi bác sĩ thú y hoặc người chăm lông chuyên nghiệp.
Mùa nồm bảo quản hạt cho mèo thế nào?
Đổ hạt vào hộp kín có nắp gioăng, để nơi khô, mua lượng vừa đủ dùng trong vài tuần. Không đổ hạt đầy bát cả ngày vì hạt hút ẩm và ỉu. Hạt có mùi lạ hoặc đốm mốc thì bỏ, vì thức ăn mốc có thể chứa độc tố nấm.
