Mèo cái động dục kêu gào, lăn lộn, cong người nâng mông, cọ khắp nhà và tìm mọi cách lao ra cửa; mèo đực chưa triệt sản thì xịt nước tiểu, đòi ra ngoài, đánh nhau với mèo khác. Đây không phải mèo "hư" mà là nội tiết. Trong lúc mèo đang động dục, việc của chủ là giữ mèo trong nhà an toàn, giảm kích thích, giúp mèo dễ chịu hơn — và về lâu dài, nói chuyện với bác sĩ thú y về triệt sản và thời điểm phù hợp. Không tự cho mèo uống thuốc tránh thai hay thuốc nội tiết.
Nhận biết mèo cái động dục
Lần đầu thấy, nhiều người hoảng vì tưởng mèo bị đau. Các dấu hiệu thường gặp:
- Kêu to, kéo dài, giọng khàn và uốn lượn, cả ngày lẫn đêm.
- Lăn lộn trên sàn, cọ đầu cọ người vào mọi thứ, quấn chân chủ nhiều hơn thường lệ.
- Khi được vuốt lưng, hạ thấp nửa thân trước, nâng mông, đuôi lệch sang một bên, chân sau dậm dậm.
- Ăn ít hơn, bồn chồn, hay ngồi canh cửa, cửa sổ, ban công.
- Liếm vùng sinh dục nhiều; một số con đi tiểu nhiều hơn hoặc xịt đánh dấu.
Mèo cái thường động dục lần đầu khi khoảng 4–6 tháng tuổi, có con sớm hoặc muộn hơn. Mèo là loài động dục nhiều lần trong mùa, chịu ảnh hưởng của độ dài ngày. Ở Việt Nam, ngày dài và ấm gần quanh năm, nhất là phía Nam, nên mèo cái nuôi trong nhà có thể động dục nhiều đợt trong năm. Mỗi đợt thường kéo dài khoảng một tuần, và nếu không giao phối, có thể lặp lại sau vài tuần.
Mèo đực thì sao
Mèo đực không có chu kỳ như mèo cái; khi trưởng thành và chưa triệt sản, nó luôn sẵn sàng. Mùi một con mèo cái động dục từ nhà bên, từ tầng dưới đủ khiến mèo đực bồn chồn, kêu, cào cửa, xịt nước tiểu, bỏ ăn. Mèo đực ra ngoài dễ lang thang xa, đánh nhau với đực khác, bị thương, bị xe tông.
Động dục hay đang ốm: phân biệt cho khỏi hoảng
Lần đầu gặp, nhiều người tưởng mèo cái lăn lộn kêu gào là đau bụng, đi tiểu nhiều là viêm bàng quang. Vài điểm giúp phân biệt:
| Biểu hiện | Nghiêng về động dục | Nghiêng về bệnh — nên đi khám |
|---|---|---|
| Lăn lộn, kêu | Mèo vẫn tỉnh táo, quấn người, thích được vuốt lưng, nâng mông | Mèo co ro, né khi chạm vào bụng, thở nhanh, lừ đừ |
| Đi tiểu | Có thể tiểu thường hơn hoặc xịt, lượng bình thường | Rặn lâu, mỗi lần vài giọt, có máu, kêu khi tiểu |
| Ăn uống | Ăn ít hơn vài ngày rồi trở lại | Bỏ ăn hoàn toàn quá một ngày, nôn |
| Thời gian | Kéo dài khoảng một tuần rồi dịu lại | Kéo dài, nặng dần |
Khi không chắc, cứ gọi phòng khám thú y. Mô tả qua điện thoại kèm một đoạn video ngắn thường đủ để bác sĩ cho biết có cần đến ngay không.
Bảng: điều nên và không nên khi mèo đang động dục
| Nên | Không nên |
|---|---|
| Kiểm tra mọi cửa, cửa sổ, ban công có lưới chắc chắn | Thả mèo ra ngoài "cho nó đi tìm bạn" |
| Tách mèo cái và mèo đực chưa triệt sản trong nhà hoàn toàn | Tin rằng anh em ruột trong nhà "sẽ không giao phối" |
| Chơi nhiều hơn, cho mèo xả năng lượng | Phạt, nhốt lồng nhỏ, la mắng vì kêu |
| Cho mèo chỗ nằm ấm, yên tĩnh | Dùng tăm bông hay "mẹo" dân gian chọc vào vùng sinh dục |
| Hỏi bác sĩ thú y về triệt sản và thời điểm | Tự mua thuốc tránh thai, thuốc nội tiết cho mèo uống |
| Rửa sạch chỗ mèo xịt bằng chất tẩy có enzym | Dùng tinh dầu xông, xịt để "an thần" (độc với mèo) |
Vì sao giữ mèo trong nhà lúc này quan trọng đến vậy
Mèo động dục có động lực rất mạnh để ra ngoài, và hay làm những việc ngày thường không làm: lách qua khe lưới ban công, nhảy từ cửa sổ, lao ra khi chủ mở cửa nhận hàng. Những rủi ro:
- Rơi từ trên cao: chung cư, nhà phố nhiều tầng; mèo đuổi theo tiếng gọi bên ngoài có thể ngã.
- Có thai ngoài ý muốn: mèo cái có thể mang thai ngay ở lần động dục đầu, khi bản thân còn đang lớn.
- Đánh nhau, bị thương: vết cắn dễ áp xe; mèo cũng có thể nhiễm bệnh truyền qua cắn và giao phối.
- Xe cộ, đi lạc.
Mẹo thực tế cho nhà có mèo đang động dục: dặn mọi người trong nhà mở cửa chính thật chậm, nhìn xuống chân trước khi mở; đặt mèo vào phòng trong khi có người giao hàng, có khách; kiểm tra lưới ban công lại một lượt, vì mèo động dục sẽ thử cào, đẩy lưới.
Giúp mèo dễ chịu hơn trong mấy ngày động dục
- Chơi: vài buổi ngắn với cần câu, đồ chơi vồ bắt — giúp mèo xả bớt năng lượng, ngủ được hơn.
- Chỗ nằm ấm: nhiều mèo động dục thích nằm chỗ ấm; một tấm chăn mềm ở chỗ yên tĩnh.
- Chặn tầm nhìn và mùi từ mèo bên ngoài: che phần dưới cửa kính, đóng cửa sổ hướng có mèo lạ hay lui tới.
- Giữ lịch sinh hoạt đều đặn, không thêm thay đổi lớn trong những ngày này.
- Kiên nhẫn với tiếng kêu: đó là nội tiết, không phải mèo cố ý; lời xin lỗi hàng xóm sát vách và một kế hoạch triệt sản thường được thông cảm hơn bạn nghĩ.
Về lâu dài, và chuyện thuốc nội tiết
Với mèo không dùng để nhân giống, nên triệt sản — bác sĩ thú y sẽ tư vấn thời điểm phù hợp cho từng con.
Điều cần nói rõ ở đây: không tự mua thuốc tránh thai, thuốc nội tiết (dạng viên, dạng tiêm) cho mèo theo lời mách ở cửa hàng hay trên mạng. Các thuốc nội tiết dùng để ngăn động dục ở mèo có thể gây tác dụng phụ nghiêm trọng như viêm tử cung có mủ, u tuyến vú, tiểu đường. Mọi quyết định dùng thuốc phải do bác sĩ thú y đưa ra sau khi khám.
Bắt tay làm
| Việc | Khi nào |
|---|---|
| Lắp lưới cửa sổ, ban công; kiểm tra khe hở | Trước khi mèo được khoảng 4 tháng tuổi |
| Hỏi bác sĩ thú y về triệt sản và thời điểm | Ngay lần khám tiêm phòng của mèo con, hoặc khi thấy đợt động dục đầu |
| Tách mèo đực và cái chưa triệt sản trong nhà | Ngay khi một con có dấu hiệu động dục |
| Ghi ngày bắt đầu và kết thúc mỗi đợt | Mỗi đợt — giúp bác sĩ đánh giá |
| Dặn cả nhà quy tắc mở cửa chậm | Trong mỗi đợt động dục |
Khi nào cần đưa đi bác sĩ thú y ngay
Mèo cái chưa triệt sản có dịch âm đạo bất thường (mủ, có mùi hôi, có máu), bụng to, uống nhiều nước, lừ đừ, bỏ ăn, nôn — nhất là vài tuần sau một đợt động dục — có thể bị viêm tử cung, cần khám gấp. Mèo đi ra ngoài trở về với vết thương sưng, sốt; mèo đực rặn mà không ra nước tiểu; hoặc bạn nghi mèo cái đã có thai — đều cần gặp bác sĩ thú y.
Câu hỏi thường gặp
Mèo cái động dục có biểu hiện gì?
Mèo kêu gào to và kéo dài, lăn lộn, cọ người nhiều, nâng mông khi được vuốt lưng và hay canh cửa đòi ra ngoài. Nhiều con ăn ít và bồn chồn. Những biểu hiện này do nội tiết, không phải mèo bị đau.
Mèo động dục kéo dài bao lâu?
Mỗi đợt thường khoảng một tuần, và nếu không giao phối có thể lặp lại sau vài tuần. Ở Việt Nam khí hậu ấm, ngày dài nên mèo cái có thể động dục nhiều đợt trong năm. Mỗi con một khác, nên ghi lại ngày để báo bác sĩ thú y.
Có nên cho mèo uống thuốc tránh thai không?
Không nên tự cho uống. Thuốc nội tiết ngăn động dục ở mèo có thể gây tác dụng phụ nghiêm trọng như viêm tử cung, u tuyến vú, tiểu đường. Hãy hỏi bác sĩ thú y về triệt sản và các lựa chọn an toàn.
Mèo động dục kêu đêm làm sao cho đỡ?
Chơi với mèo nhiều hơn để xả năng lượng, cho chỗ nằm ấm yên tĩnh và che tầm nhìn ra mèo bên ngoài. Không phạt hay nhốt lồng. Về lâu dài nên hỏi bác sĩ thú y về triệt sản.
Mèo cái mấy tháng tuổi thì động dục?
Thường khoảng 4–6 tháng tuổi, có con sớm hoặc muộn hơn tuỳ giống và điều kiện sống. Mèo có thể mang thai ngay từ lần động dục đầu, nên cần lắp lưới cửa sổ và hỏi bác sĩ về triệt sản từ sớm.
