Mèo Bengal và mèo Abyssinian là hai giống năng động bậc nhất: thích leo cao, chạy nhảy, khám phá, cần chủ chơi cùng mỗi ngày và chán rất nhanh khi bị nhốt trong phòng trống. Bengal mang bộ lông đốm như báo vì có tổ tiên là mèo báo châu Á hoang dã; Abyssinian có bộ lông "lấm tấm" ánh đồng, là một trong những giống cổ nổi tiếng. Cả hai hợp với người có thời gian, không hợp với ai muốn một con mèo chỉ nằm ngủ trên sofa.
Bengal: mèo nhà mang dáng báo
Nguồn gốc
Bengal là giống mèo lai giữa mèo nhà và mèo báo châu Á (Prionailurus bengalensis), một loài mèo hoang nhỏ sống ở nhiều nước châu Á, kể cả Việt Nam. Chương trình nhân giống có hệ thống bắt đầu ở Mỹ vào khoảng thập niên 1970–1980, gắn với tên người nhân giống Jean Mill. Mục tiêu là một con mèo có bộ lông đốm hoang dã nhưng tính nết hoàn toàn của mèo nhà.
Thế hệ F1, F2… nghĩa là gì
Con lai trực tiếp giữa mèo báo và mèo nhà gọi là F1, con của F1 là F2, cứ thế tiếp. Những thế hệ đầu (thường gọi là nền móng, khoảng F1–F3) còn mang nhiều tính hoang dã, mèo đực thường vô sinh, và ở một số nơi trên thế giới việc nuôi các thế hệ này bị quản lý chặt như động vật hoang dã. Mèo Bengal nuôi làm thú cưng thông thường đã cách tổ tiên hoang dã từ bốn thế hệ trở lên và được coi là mèo nhà. Khi mua, hãy chắc chắn bạn đang nhận một con Bengal nhà, có giấy giống, không phải thế hệ đầu.
Ngoại hình
- Lông ngắn, mượt, có con ánh lấp lánh dưới nắng (gọi là "glitter").
- Hoa văn đốm hoặc hoa thị (rosette) như báo, hoặc kiểu vân cẩm thạch (marble).
- Thân dài, cơ bắp, chân sau hơi dài hơn chân trước.
- Màu phổ biến: nâu vàng, bạc, "tuyết" (snow) sáng màu.
Tính cách
Bengal thường cực kỳ năng động, tò mò, thông minh. Nhiều con thích nước — nghịch vòi, nhảy vào bồn tắm. Chúng học mở cửa, mở ngăn kéo khá nhanh, và nếu chán thì tự tìm việc: xé giấy, đẩy đồ rơi xuống, leo rèm. Một số con kêu khá nhiều. Bengal thường gắn bó với người, nhưng theo kiểu muốn tham gia hoạt động hơn là nằm trong lòng.
Abyssinian: bộ lông lấm tấm ánh đồng
Nguồn gốc
Tên giống lấy từ Abyssinia, tên cũ của Ethiopia. Câu chuyện phổ biến là một con mèo tên Zula được mang từ Abyssinia về Anh sau một cuộc viễn chinh của Anh vào cuối thập niên 1860. Tuy nhiên chưa có gì chứng minh Zula là tổ tiên của giống ngày nay, và các nghiên cứu di truyền gợi ý dòng gốc có thể đến từ vùng ven Ấn Độ Dương hoặc Đông Nam Á. Nói gọn: nguồn gốc thật còn bàn cãi, tên gọi không nhất thiết phản ánh quê hương.
Ngoại hình
Điểm đặc trưng nhất là lông "ticked": mỗi sợi lông có nhiều dải màu sáng tối xen kẽ, nên toàn thân trông lấm tấm đều, ánh lên như đồng, gần như không có sọc trên thân. Tai to, mắt hạnh nhân viền đậm như kẻ mắt, thân thon gọn và cơ bắp. Màu phổ biến nhất là nâu đỏ (ruddy). Bản lông dài của Abyssinian được nhân thành giống riêng gọi là Somali.
Tính cách
Abyssinian thường được tả là "luôn bận rộn": leo lên chỗ cao nhất nhà, theo chủ để xem đang làm gì, chơi suốt cả ngày tới khi già. Ít con thích nằm lòng lâu. Chúng thông minh, dễ học trò bằng phần thưởng, và thường kêu ít hơn Bengal hay Xiêm.
So sánh nhanh
| Tiêu chí | Bengal | Abyssinian |
|---|---|---|
| Bộ lông | Đốm, hoa thị hoặc vân cẩm thạch | Lấm tấm đều (ticked), ánh đồng |
| Cỡ người | Vừa – lớn, cơ bắp | Vừa, thon gọn |
| Mức năng động | Rất cao | Rất cao |
| Kêu | Vừa – nhiều | Ít – vừa |
| Thích nước | Nhiều con thích | Tuỳ con |
| Chăm lông | Rất ít | Rất ít |
| Bệnh di truyền đã ghi nhận | Một dạng thoái hoá võng mạc riêng của Bengal, thiếu men pyruvate kinase, HCM | Thoái hoá võng mạc (dạng có xét nghiệm gen), thiếu men pyruvate kinase, amyloid thận, bệnh nướu |
Sức khoẻ cần biết
- Thiếu men pyruvate kinase (PK): men giúp hồng cầu tạo năng lượng. Thiếu men này làm hồng cầu chết sớm, gây thiếu máu từng đợt: mệt, lợi nhợt, ăn kém. Có xét nghiệm ADN cho cả hai giống.
- Thoái hoá võng mạc tiến triển: mèo mất thị lực dần. Abyssinian có một dạng di truyền đã xác định gen; Bengal có dạng riêng, cũng có xét nghiệm. Mèo mù dần thường thích nghi khá tốt trong nhà quen thuộc, nhưng chủ cần biết để sắp nhà ổn định.
- Amyloid thận (Abyssinian): lắng đọng protein bất thường ở thận, dẫn tới suy thận. Uống nhiều, tiểu nhiều, sụt cân cần khám.
- HCM (Bengal): đã được ghi nhận trong giống; người nhân giống cẩn thận siêu âm tim mèo bố mẹ.
- Răng lợi (Abyssinian): viêm nướu, cao răng hay gặp, nên kiểm tra mỗi lần khám.
Khi mua, hãy hỏi kết quả xét nghiệm gen PK và thoái hoá võng mạc của mèo bố mẹ.
Nhà thế nào thì nuôi được hai giống "tăng động" này
Chiều cao thay cho diện tích
Căn hộ nhỏ vẫn nuôi được nếu bạn "xây theo chiều đứng": cây cào cao chạm trần, kệ gắn tường thành lối đi trên cao, nóc tủ dọn trống để mèo lên. Bengal, Abyssinian dùng không gian ba chiều nhiều hơn hẳn mèo Anh hay Ba Tư.
Lịch chơi cố định
Ít nhất hai buổi mỗi ngày, mỗi buổi 15 phút, chơi theo nhịp săn mồi: rình — đuổi — vồ — bắt được — cho ăn. Cần câu lông vũ, bánh đố thức ăn, dạy trò bằng clicker đều rất hợp với hai giống này. Mèo được tiêu năng lượng đủ thì đêm ít phá.
An toàn
- Lưới ban công, lưới cửa sổ chắc chắn — hai giống này nhanh, liều và thích ngó ra ngoài.
- Cất dây sạc, dây rèm, chỉ len; Bengal hay nghịch nước nên đậy bồn cầu, xô nước.
- Nhiều chủ tập cho Bengal đeo yếm dắt đi dạo; nếu làm, hãy tập từ trong nhà và luôn giữ dây.
Thời tiết Việt Nam
Lông ngắn, mỏng nên cả hai chịu nóng tốt hơn các giống lông dài. Mùa rét, Abyssinian thân gọn ít mỡ thích chỗ nằm ấm.
Bắt tay làm: bảng kiểm trước khi chọn
- Mỗi ngày bạn có ít nhất 30 phút chơi chủ động với mèo không?
- Nhà có thể lắp cây cào cao, kệ tường không?
- Ban công, cửa sổ đã có lưới chưa?
- Bạn có chịu được cảnh đồ đạc trên bàn bị đẩy rơi vài lần trước khi mèo học được?
- Với Bengal: người bán có giấy giống cho thấy mèo là thế hệ nhà (cách tổ tiên hoang dã ít nhất bốn đời) không?
- Kết quả xét nghiệm gen PK và thoái hoá võng mạc của bố mẹ?
Câu hỏi thường gặp
Mèo Bengal có phải mèo hoang không?
Mèo Bengal nuôi làm thú cưng thông thường là mèo nhà, đã cách tổ tiên mèo báo châu Á từ bốn thế hệ trở lên. Những thế hệ lai đầu (F1–F3) còn nhiều tính hoang dã và ở một số nơi bị quản lý như động vật hoang dã. Khi mua, nên có giấy giống ghi rõ thế hệ.
Mèo Bengal có nghịch không?
Rất nghịch. Bengal thường năng động, tò mò, thích leo cao, nghịch nước và học mở cửa, ngăn kéo. Nếu không được chơi đủ, chúng tự tìm việc bằng cách phá đồ. Người nuôi cần dành thời gian chơi hằng ngày và sắp nhiều chỗ leo trèo.
Mèo Abyssinian có tính cách thế nào?
Abyssinian hoạt bát, tò mò, thích leo lên chỗ cao nhất và theo chủ xem đang làm gì. Chúng ít khi nằm lòng lâu nhưng rất gắn bó, dễ học trò bằng phần thưởng. Tính nghịch thường giữ đến tuổi già.
Mèo Bengal và Abyssinian có hợp nuôi chung cư không?
Hợp nếu bạn tận dụng chiều cao bằng cây cào cao, kệ tường và có lưới ban công, cửa sổ. Quan trọng hơn diện tích là thời gian chơi mỗi ngày. Căn hộ rộng mà bỏ trống cả ngày vẫn khiến hai giống này chán và phá.
Mèo Abyssinian hay mắc bệnh gì?
Những vấn đề đã được ghi nhận gồm thoái hoá võng mạc di truyền, thiếu men pyruvate kinase gây thiếu máu, amyloid ở thận và bệnh nướu. Hai bệnh đầu có xét nghiệm ADN cho mèo bố mẹ. Khám định kỳ có kiểm tra răng và thận giúp phát hiện sớm.
