Những đồ vật nguy hiểm nhất với mèo trong nhà là thứ dạng sợi (chỉ khâu, dây thun, ruy băng, kim tuyến), thuốc của người (paracetamol, ibuprofen, aspirin đều độc với mèo), thuốc trị ve bọ chét dành cho chó, tinh dầu và các loại hoá chất tẩy rửa, diệt côn trùng. Kế đến là những tai nạn cơ học như máy giặt, cửa, ghế xếp. Phần lớn có thể phòng được chỉ bằng thói quen cất đồ và đóng cửa.
Đồ dạng sợi: thứ mèo thích nghịch nhất lại nguy hiểm nhất
Sợi chỉ, len, dây thun buộc tóc, ruy băng gói quà, sợi kim tuyến trang trí Tết và Giáng sinh, dây buộc thịt, chỉ nha khoa… là thứ mèo mê nghịch. Vấn đề là gai trên lưỡi mèo hướng vào trong họng. Một khi mèo đã ngậm sợi chỉ và bắt đầu nuốt, rất khó nhả ra.
Sợi dài đi vào ruột có thể gây ra tình trạng mà thú y gọi là dị vật dạng sợi: một đầu mắc lại, thường ở dưới lưỡi hoặc ở dạ dày, phần còn lại bị nhu động ruột kéo đi, làm ruột xếp nếp lại như rèm cửa. Đây là ca phải phẫu thuật, có thể nguy hiểm tính mạng.
Thấy sợi chỉ thò ra miệng hoặc hậu môn mèo
Không kéo. Kéo có thể làm rách ruột nếu đầu kia đang mắc bên trong. Giữ mèo yên, đưa đi thú y ngay. Nếu sợi chỉ có kim khâu ở đầu, đó càng là ca khẩn.
Phòng ngừa
- Cất hộp kim chỉ, cuộn len, dây thun vào hộp có nắp.
- Chơi cần câu có dây thì chơi cùng mèo, xong cất đi, không để mèo chơi một mình.
- Không dùng kim tuyến, dây ruy băng trang trí ở nơi mèo tới được.
- Gói quà xong, nhặt sạch vụn ruy băng.
Thuốc của người: độc, kể cả một viên
Gan mèo thiếu một số cơ chế chuyển hoá mà gan người và chó có. Vì vậy nhiều thuốc an toàn với người lại độc với mèo, ngay ở liều rất nhỏ.
- Paracetamol (acetaminophen): thuốc hạ sốt, giảm đau phổ biến nhất trong nhà Việt, và độc với mèo. Nó làm hỏng hồng cầu, gây tổn thương gan. Dấu hiệu có thể là lừ đừ, khó thở, nướu chuyển màu nâu xám, sưng mặt và chân.
- Ibuprofen, aspirin, các thuốc giảm đau chống viêm khác của người: có thể gây loét dạ dày, suy thận ở mèo.
- Thuốc chống trầm cảm, thuốc ngủ, thuốc điều trị tăng động, thuốc tim mạch của người: rơi xuống sàn, mèo vờn rồi nuốt.
- Kem bôi, miếng dán chứa thuốc: mèo liếm từ da người hoặc từ đồ dùng.
Không bao giờ tự cho mèo uống thuốc người để "hạ sốt, giảm đau", dù người bán thuốc hay bạn bè mách. Nếu mèo đã nuốt phải, đưa đi thú y ngay, mang theo vỉ thuốc. Không có "liều an toàn" cho thuốc người ở mèo mà chủ có thể tự tính.
Thuốc trị ve bọ chét dành cho chó
Đây là tai nạn hay gặp ở nhà nuôi cả chó lẫn mèo. Một số sản phẩm nhỏ gáy, vòng cổ, xịt dành cho chó chứa permethrin hoặc các hợp chất cùng nhóm, rất độc với mèo, gây run, co giật. Mèo bị khi được nhỏ nhầm thuốc của chó, hoặc nằm cọ vào con chó vừa nhỏ thuốc. Chỉ dùng sản phẩm bác sĩ thú y chỉ định riêng cho mèo, và tách mèo khỏi chó vừa được xử lý theo hướng dẫn của bác sĩ.
Tinh dầu, nhang, nến thơm
Xông tinh dầu, máy khuếch tán, nến thơm đang rất phổ biến trong căn hộ. Nhiều loại tinh dầu độc với mèo: tràm trà, bạc hà, khuynh diệp, quế, cam chanh, thông, ngọc lan tây, đinh hương, và còn nữa. Mèo nhạy cảm vì gan khó đào thải một số hợp chất trong tinh dầu. Mèo có thể bị qua đường hít, qua da, và nhất là khi liếm những giọt tinh dầu đọng trên lông.
Dấu hiệu: chảy dãi, nôn, run, loạng choạng, khó thở, lừ đừ. Nếu thấy, đưa mèo ra chỗ thoáng, lau phần lông dính bằng khăn ẩm với nước và xà phòng nhẹ (không dùng thêm hoá chất), rồi đưa đi thú y. Cách an toàn nhất là không dùng tinh dầu trong nhà có mèo, kể cả loại "thiên nhiên", "an toàn cho thú cưng" in trên nhãn.
Nhang và nến cũng có rủi ro riêng: khói ảnh hưởng đường thở, đặc biệt với mèo hen suyễn; đuôi mèo quệt qua ngọn nến là chuyện xảy ra thật.
Hoá chất trong nhà và quanh nhà
| Thứ | Nguy cơ | Cách giữ an toàn |
|---|---|---|
| Nước lau sàn, tẩy toilet, nước javel | Bỏng chân, bỏng miệng khi mèo liếm chân; khí độc khi pha trộn | Để sàn khô hẳn rồi mới thả mèo; không pha trộn các chất tẩy |
| Thuốc diệt chuột, bả gián, bả kiến | Ngộ độc trực tiếp; mèo ăn chuột đã trúng bả | Không dùng ở nơi mèo tới được; hỏi dịch vụ diệt côn trùng về sản phẩm phù hợp nhà có thú nuôi |
| Xịt muỗi, nhang muỗi, xịt côn trùng | Một số hoạt chất hại mèo, đặc biệt dạng xịt đọng trên lông | Xịt khi mèo ở phòng khác, thông gió kỹ rồi mới cho vào |
| Băng phiến (long não viên) | Độc khi nuốt, hơi cũng có hại | Không dùng trong tủ quần áo mèo hay chui vào |
| Nước làm mát động cơ xe | Có thể chứa ethylene glycol, vị ngọt, gây suy thận | Lau sạch chỗ rò rỉ ở nhà xe, cất chai kín |
| Phân bón, thuốc trừ sâu cây cảnh | Ngộ độc khi mèo bới đất, liếm chân | Cất kín; tránh bón khi mèo ra ban công |
Tai nạn cơ học: máy móc, cửa, đồ gia dụng
- Máy giặt cửa trước, máy sấy: chỗ tối, ấm, có mùi quần áo chủ, mèo rất thích chui vào. Luôn đóng cửa máy khi không dùng và nhìn vào trong trước khi bật.
- Tủ lạnh, tủ quần áo, ngăn kéo: mèo chui vào lúc bạn quay đi. Đếm mèo trước khi đi làm nếu nhà nuôi nhiều con.
- Ghế xếp, ghế bập bênh, ghế ngả lưng có cơ cấu gấp: mèo nằm bên dưới, kẹt chân hoặc kẹt người khi gấp.
- Cửa đóng sầm do gió: chèn chặn cửa ở những phòng hay có gió lùa.
- Bếp: mèo nhảy lên mặt bếp từ, bếp điện còn nóng. Úp nắp nồi, cất chảo khỏi bếp khi xong.
- Túi nilon, túi giấy có quai: mèo chui vào, quai mắc cổ, hoảng loạn. Cắt quai túi giấy trước khi cho mèo chơi.
- Dây rèm, dây kéo màn: buộc gọn lên cao.
- Pin cúc áo, nam châm nhỏ: nuốt phải gây tổn thương đường tiêu hoá, cần đi thú y ngay.
Dây điện và đồ điện
Mèo con đang thay răng và một số mèo trưởng thành có thói quen nhai dây. Dây sạc điện thoại là nạn nhân hay gặp nhất. Nhai dây đang cắm điện có thể gây bỏng miệng hoặc điện giật. Cách làm: rút sạc khi không dùng, gom dây vào ống bọc cứng hoặc máng dây, luồn dây sau đồ đạc. Nếu mèo nhai dây liên tục, đó có thể là dấu hiệu chán hoặc một vấn đề hành vi cần tìm hiểu riêng.
Nếu mèo bị điện giật: ngắt nguồn điện trước, rồi mới chạm vào mèo. Đưa đi thú y ngay kể cả khi mèo tỉnh, vì tổn thương phổi có thể đến muộn.
Bắt tay làm: bảng kiểm an toàn theo từng phòng
| Phòng | Việc kiểm |
|---|---|
| Phòng khách | Dây điện gom gọn; không tinh dầu, nến thơm; dây rèm buộc cao; ghế bập bênh, ghế ngả lưng kiểm tra trước khi gấp |
| Phòng ngủ | Thuốc cất ngăn kín; dây thun buộc tóc, kẹp tóc cất hộp; tủ quần áo không băng phiến |
| Bếp | Thùng rác có nắp; mặt bếp trống khi nấu xong; thuốc diệt gián, kiến không để chỗ mèo tới |
| Nhà tắm | Nắp bồn cầu đóng; hoá chất tẩy rửa trong tủ; xô chậu không để nước |
| Khu giặt | Cửa máy giặt, máy sấy đóng; kiểm tra trước khi bật |
| Bàn làm việc, góc may vá | Kim chỉ, dây thun, ghim kẹp trong hộp có nắp |
| Nhà xe, ban công | Chai nước làm mát, xăng dầu cất kín; phân bón, thuốc trừ sâu cất xa |
Khi nào phải đưa mèo đi thú y ngay
Đi ngay nếu mèo nuốt phải hoặc nghi nuốt phải: thuốc người, thuốc trị ve bọ chét của chó, sợi chỉ hay dây (nhất là khi có kim), pin, nam châm, bả chuột, nước làm mát xe, hoá chất tẩy rửa. Cũng đi ngay nếu mèo run, co giật, khó thở, chảy dãi nhiều, nôn liên tục, nướu tái hoặc nâu xám, hay bị điện giật.
Trên đường đi, mang theo bao bì, vỉ thuốc hoặc ảnh chụp thứ mèo đã tiếp xúc, ghi lại giờ phát hiện. Không tự gây nôn, không cho uống sữa hay dầu ăn theo mẹo truyền miệng; với một số chất, gây nôn còn làm bỏng thực quản thêm lần nữa.
Câu hỏi thường gặp
Mèo uống nhầm paracetamol có sao không?
Rất nguy hiểm. Paracetamol độc với mèo, ngay cả lượng nhỏ, vì gan mèo không chuyển hoá được như người. Nó có thể làm hỏng hồng cầu và gan. Phải đưa mèo đi thú y ngay, mang theo vỉ thuốc, không chờ triệu chứng.
Mèo nuốt sợi chỉ phải làm sao?
Nếu thấy chỉ thò ra miệng hoặc hậu môn, đừng kéo vì có thể làm rách ruột. Giữ mèo yên và đưa đi thú y ngay. Sợi dài trong ruột có thể gây tắc và cần phẫu thuật, nhất là khi đầu sợi có kim khâu.
Xông tinh dầu có hại cho mèo không?
Có. Nhiều loại tinh dầu như tràm trà, bạc hà, khuynh diệp, cam chanh độc với mèo qua đường hít, da và khi mèo liếm lông. Nhà có mèo nên bỏ hẳn máy xông tinh dầu. Mèo chảy dãi, run, loạng choạng sau khi tiếp xúc cần được đưa đi thú y.
Có dùng thuốc nhỏ ve của chó cho mèo được không?
Không. Một số sản phẩm cho chó chứa permethrin, rất độc với mèo, gây run và co giật. Chỉ dùng sản phẩm bác sĩ thú y chỉ định cho mèo. Nhà nuôi cả chó và mèo cần hỏi bác sĩ cách tách mèo sau khi chó được xử lý.
Làm sao để mèo không nhai dây điện?
Rút sạc khi không dùng, gom dây vào ống bọc cứng hoặc máng dây, luồn dây sau đồ đạc. Cho mèo thứ khác để nhai như cỏ mèo và chơi với mèo nhiều hơn. Nếu mèo nhai dây, vải, nhựa liên tục, nên hỏi bác sĩ thú y.
