Mèo mang thai khoảng 63–65 ngày (thường dao động trong khoảng 9 tuần, có con sớm hoặc muộn vài ngày). Chủ nuôi cần đưa mèo đi khám để xác nhận thai và hỏi về dinh dưỡng, phòng ký sinh trùng an toàn; chuẩn bị một ổ đẻ yên tĩnh, ấm, kín đáo từ tuần thứ 7–8; biết các dấu hiệu chuyển dạ bình thường và những tình huống phải gọi bác sĩ thú y ngay. Phần lớn mèo tự sinh tốt — việc của chủ là chuẩn bị, quan sát và không can thiệp thừa.
Nhận biết mèo có thai
Mèo cái chưa triệt sản ở chung với mèo đực, hay từng trốn ra ngoài mấy hôm trong kỳ động dục, rất có khả năng có thai. Dấu hiệu thường thấy:
| Thời điểm (ước lượng) | Dấu hiệu |
|---|---|
| Khoảng tuần 2–3 | Hết kêu gào động dục; núm vú hồng hơn, nhô rõ hơn (dân nuôi mèo hay gọi là "lên hồng") |
| Khoảng tuần 3–4 | Một số mèo ăn kém, có khi nôn nhẹ vài ngày; bác sĩ có thể xác nhận thai bằng siêu âm |
| Khoảng tuần 5–6 | Bụng tròn dần nhìn thấy được; ăn nhiều hơn; tăng cân |
| Khoảng tuần 6–7 trở đi | Bác sĩ có thể chụp X-quang để đếm số con khi xương mèo con đã cứng |
| Tuần 8–9 | Bụng to rõ, có thể thấy thai cử động; tuyến vú căng; mèo tìm chỗ làm ổ |
Đừng tự ấn, nắn bụng để "đếm con" — có thể gây hại cho thai. Hãy để bác sĩ khám.
Lần khám đầu tiên khi nghi có thai
Đưa mèo đi khám sớm để:
- Xác nhận có thai, ước tuổi thai, ngày dự sinh.
- Kiểm tra sức khoẻ mèo mẹ, nhất là mèo còn rất trẻ (chưa trưởng thành hẳn), mèo già, mèo giống mặt tẹt hay có tiền sử sinh khó.
- Hỏi về phòng ký sinh trùng: một số sản phẩm không an toàn khi mang thai, chỉ dùng loại bác sĩ chỉ định.
- Hỏi về tiêm phòng: thường không tiêm khi đang mang thai nếu bác sĩ không chỉ định.
- Hỏi về dinh dưỡng: nhiều bác sĩ khuyên chuyển dần sang thức ăn hoàn chỉnh dành cho mèo con (giàu năng lượng, đạm) ở nửa sau thai kỳ và trong thời gian cho bú.
- Lưu số điện thoại phòng khám và một nơi trực đêm — mèo hay sinh vào ban đêm.
Không tự cho mèo mang thai uống bất kỳ thuốc gì, kể cả thuốc bổ, thuốc của người, thuốc nam.
Chăm mèo mẹ trong thai kỳ
- Ăn: tăng dần theo nhu cầu ở nửa sau thai kỳ; chia nhiều bữa nhỏ vì bụng to chèn dạ dày. Đổi thức ăn từ từ trong khoảng một tuần.
- Nước: luôn sẵn, nhiều chỗ.
- Vận động: để mèo tự nhiên; tránh chỗ nhảy quá cao ở những tuần cuối.
- Giữ trong nhà: mèo sắp sinh hay tìm chỗ kín ngoài nhà (gầm cầu thang chung cư, nhà kho hàng xóm) — đóng cửa, lưới ban công.
- Yên tĩnh: hạn chế khách, trẻ nhỏ bế ẵm, chó, mèo khác làm phiền.
- Không tắm, không sấy những tuần cuối nếu không cần thiết.
Chuẩn bị ổ đẻ và đồ dùng
Từ khoảng tuần thứ 7, chuẩn bị ổ để mèo kịp quen:
- Một thùng các-tông hoặc hộp nhựa đủ rộng cho mèo nằm duỗi thẳng và còn chỗ, thành đủ cao để mèo con không bò ra ngoài, một bên khoét cửa vừa cho mèo mẹ bước qua.
- Lót nhiều lớp khăn cũ hoặc tấm lót dùng một lần, dễ thay khi bẩn.
- Đặt ở phòng yên tĩnh, ấm, ít người qua lại, tránh gió điều hoà thổi thẳng và nắng chiếu trực tiếp. Có thể phủ một tấm vải lên trên cho kín đáo.
- Gần đó: nước, thức ăn, khay cát — để mèo mẹ không phải đi xa con.
Mèo có thể không thích chỗ bạn chọn và tự tìm chỗ khác (tủ quần áo, gầm giường). Nếu chỗ đó an toàn, cứ để mèo dùng; chỉ chuyển nếu thật sự nguy hiểm.
Đồ nên có sẵn: khăn sạch, cân nhà bếp loại điện tử (để cân mèo con), sổ ghi chép, đèn pin, lồng vận chuyển (phòng khi phải đi viện), số điện thoại bác sĩ.
Chuyển dạ: thế nào là bình thường
Giai đoạn chuẩn bị
Khoảng 12–24 giờ (có khi lâu hơn) trước khi sinh: mèo bồn chồn, đi vòng quanh, cào ổ, kêu, liếm vùng sinh dục, có thể bỏ ăn, thở nhanh, gừ gừ. Một số mèo bám chủ, số khác muốn ở một mình.
Giai đoạn sinh con
- Mèo rặn từng đợt; mèo con thường ra trong vòng khoảng 30–60 phút rặn mạnh, có thể ra đầu hoặc ra mông trước — cả hai đều bình thường ở mèo.
- Mèo mẹ xé màng ối, liếm mèo con để kích thích thở, cắn dây rốn.
- Mỗi con thường kèm một nhau thai ra sau; mèo mẹ hay ăn nhau — bình thường. Đếm số nhau nếu được.
- Khoảng cách giữa các con thường từ vài phút đến khoảng một giờ. Một số mèo nghỉ dài giữa chừng, nằm cho con bú rồi mới sinh tiếp — gọi là chuyển dạ gián đoạn. Nếu không chắc, gọi bác sĩ hỏi.
Việc của bạn: ngồi xa vừa đủ để quan sát, ghi giờ ra từng con, giữ phòng yên tĩnh. Không bế mèo mẹ ra khỏi ổ, không kéo mèo con ra.
Khi nào gọi bác sĩ thú y ngay
| Tình huống | Vì sao đáng lo |
|---|---|
| Rặn mạnh liên tục khoảng 20–30 phút mà không ra con | Có thể mèo con kẹt hoặc ngôi thai bất thường |
| Thấy một phần mèo con ở cửa mình mà không ra tiếp sau khoảng 10–15 phút | Mèo con kẹt |
| Quá khoảng 2 giờ giữa hai con, mèo mẹ còn rặn hoặc có vẻ mệt, bạn biết còn con trong bụng | Có thể sinh khó |
| Dịch xanh sẫm, đen hoặc máu nhiều mà chưa có con nào ra sau đó | Nhau có thể bong sớm |
| Quá ngày dự sinh nhiều ngày mà chưa chuyển dạ, hoặc mèo mẹ có dấu hiệu chuyển dạ rồi ngừng hẳn, li bì | Cần kiểm tra |
| Mèo mẹ sốt, li bì, không chăm con, chảy dịch hôi sau sinh | Nhiễm trùng, sót nhau |
| Mèo mẹ run rẩy, đi loạng choạng, co cứng, thở gấp, sốt cao trong mấy tuần cho bú | Có thể là sốt sữa (hạ canxi máu) — cấp cứu |
| Bầu vú đỏ, sưng nóng, cứng, mèo mẹ đau khi con bú | Viêm vú |
Mèo giống mặt tẹt (Ba Tư, Exotic), mèo đầu to có nguy cơ sinh khó cao hơn — hãy bàn trước với bác sĩ về kế hoạch nếu cần mổ.
Những tuần đầu sau sinh
- Bú sữa đầu sớm: mèo con cần bú trong vài giờ đầu để nhận sữa đầu chứa kháng thể.
- Cân mèo con mỗi ngày cùng giờ bằng cân nhà bếp, ghi vào sổ. Mèo con khoẻ tăng cân đều; con không tăng hoặc sụt cân cần được bác sĩ xem sớm.
- Giữ ổ ấm, khô: mèo con sơ sinh chưa tự giữ nhiệt tốt. Nếu dùng nguồn sưởi, chỉ sưởi một phần ổ để mèo con và mèo mẹ có chỗ dịch ra khi nóng.
- Để mèo mẹ yên: hạn chế bế mèo con trong tuần đầu, không để khách xem nhiều. Mèo mẹ căng thẳng có thể tha con đi chỗ khác.
- Mèo mẹ ăn nhiều: trong thời gian cho bú nhu cầu năng lượng rất cao; để thức ăn và nước luôn sẵn gần ổ.
- Thay lót ổ khi bẩn, nhẹ nhàng, lúc mèo mẹ ra ăn.
Sự phát triển của mèo con từng tuần, thời điểm tách mẹ, cai sữa có ở mục Nuôi mèo con.
Bắt tay làm: kế hoạch có trách nhiệm
- Bắt đầu tìm nhà cho mèo con từ khi biết mèo có thai, đừng đợi mèo con lớn.
- Mèo con chỉ nên rời mẹ khi đủ tuổi tách mẹ (thường không sớm hơn khoảng 8 tuần, nhiều nơi khuyên muộn hơn), đã được khám và tiêm mũi đầu theo tư vấn.
- Sau khi mèo con cai sữa, hãy hỏi bác sĩ thú y về triệt sản cho mèo mẹ và thời điểm phù hợp, để tránh những lứa không định trước.
Câu hỏi thường gặp
Mèo mang thai bao lâu thì đẻ?
Thường khoảng 63–65 ngày, tức khoảng 9 tuần, có con sớm hoặc muộn vài ngày. Bác sĩ thú y có thể ước tuổi thai qua siêu âm để dự đoán ngày sinh gần đúng hơn.
Làm sao biết mèo có thai?
Dấu hiệu sớm là hết kêu động dục, núm vú hồng và nhô rõ hơn vào khoảng tuần 2–3. Bụng to thấy rõ từ khoảng tuần 5–6. Bác sĩ có thể xác nhận bằng siêu âm từ khoảng tuần 3–4. Đừng tự nắn bụng mèo.
Mèo đẻ bao lâu thì ra hết con?
Khoảng cách giữa các con thường từ vài phút đến khoảng một giờ. Một số mèo nghỉ lâu giữa chừng, nằm cho con bú rồi mới sinh tiếp. Nếu mèo rặn mạnh 20–30 phút không ra con, hoặc quá khoảng 2 giờ mà mèo mẹ mệt và còn con trong bụng, gọi bác sĩ ngay.
Mèo mang thai nên ăn gì?
Thức ăn hoàn chỉnh chất lượng; nhiều bác sĩ khuyên chuyển dần sang thức ăn dành cho mèo con ở nửa sau thai kỳ và khi cho bú vì giàu năng lượng, đạm. Chia nhiều bữa nhỏ, luôn có nước. Hỏi bác sĩ thú y cho trường hợp cụ thể.
Mèo mẹ sau sinh bị run, co giật là sao?
Có thể là sốt sữa — hạ canxi máu trong thời gian cho bú, thường gặp trong vài tuần đầu sau sinh. Đây là cấp cứu: đưa mèo mẹ đến bác sĩ thú y ngay, không tự cho uống canxi hay thuốc gì.
