Đưa mèo đi khám không vật lộn: tập lồng vận chuyển từ ở nhà

Muốn đưa mèo đi khám mà không phải vật lộn, hãy biến lồng vận chuyển thành một món đồ quen thuộc trong nhà từ trước: để lồng mở cửa ở chỗ mèo hay nằm, lót chăn có mùi nhà, thả đồ ăn ngon vào trong, tập đóng cửa và nhấc lồng từng chút. Chọn lồng cứng, có thể mở nắp trên, phủ khăn khi di chuyển, chọn giờ khám vắng và nói với bác sĩ nếu mèo quá sợ. Mèo bớt sợ thì khám chính xác hơn, và chủ cũng không ngại đưa mèo đi khám đúng hẹn.

Vì sao mèo sợ lồng đến vậy

Với phần lớn mèo, chiếc lồng chỉ xuất hiện vài lần mỗi năm, và lần nào cũng dẫn tới chuyện khó chịu: xe xóc, tiếng còi, mùi phòng khám, bị cầm nắm, bị tiêm. Mèo học rất nhanh: lồng xuất hiện = chuyện xấu sắp tới. Chỉ cần lôi lồng ra khỏi gầm giường là mèo đã biến mất.

Đây không phải mèo "hư". Đó là phản xạ có điều kiện bình thường. Tin tốt là phản xạ có điều kiện có thể được dạy lại theo chiều ngược: lồng = chỗ ngủ ngon, nơi có đồ ăn thưởng.

Khảo sát ở nhiều nước cho thấy một trong những lý do hàng đầu khiến chủ nuôi ít đưa mèo đi khám định kỳ chính là vì việc đưa mèo đi quá vất vả, cả với mèo lẫn với người. Vì thế các tổ chức như AAFP và ISFM đã soạn hẳn hướng dẫn về khám mèo theo cách thân thiện với mèo (cat friendly), trong đó việc tập lồng ở nhà là bước đầu tiên.

Chọn lồng thế nào

Lồng kiểu ba lô "phi hành gia" có cửa sổ tròn nhìn ra ngoài trông dễ thương, nhưng nhiều mèo thấy lộ liễu, hoảng hơn khi nhìn thấy mọi thứ xung quanh; và loại này thường chỉ mở được một lối nhỏ. Nếu dùng, hãy chọn loại đủ rộng, có thể che cửa sổ lại.

Với nhà nhiều mèo, mỗi con một lồng riêng. Hai mèo trong một lồng lúc căng thẳng có thể quay sang tấn công nhau.

Tập lồng từng bước

Thời gian mỗi bước tuỳ từng con — có mèo vài ngày, có mèo vài tuần. Chỉ chuyển sang bước sau khi mèo đã thoải mái ở bước trước. Không vội.

1. Để lồng thành đồ đạc. Tháo cửa (hoặc nắp trên) ra, đặt lồng ở phòng mèo hay ở, chỗ mèo hay nằm. Lót chăn, áo cũ có mùi nhà. Để đó luôn, không cất đi.
2. Gắn lồng với điều tốt. Thả vài viên hạt thưởng, một chút pate ngon, đồ chơi vào gần rồi vào trong lồng. Cho mèo ăn bữa chính ngay cạnh lồng, rồi dần dần đặt bát vào trong.
3. Để mèo tự vào. Không đẩy, không nhốt. Khi mèo tự vào nằm ngủ trong lồng là bạn đã đi được nửa đường.
4. Lắp cửa lại. Lúc mèo đang ăn trong lồng, khép cửa vài giây rồi mở. Tăng dần thời gian. Thưởng mỗi lần.
5. Nhấc lồng. Đóng cửa, nhấc lồng lên vài giây, đặt xuống, mở cửa, thưởng. Rồi xách đi vài bước trong nhà.
6. Đi một đoạn ngắn. Mang lồng ra cửa, ra hành lang, xuống thang máy rồi quay về. Sau đó đi một vòng ngắn bằng phương tiện bạn hay dùng, rồi về nhà thưởng. Cách chở mèo trên xe máy, ô tô an toàn có ở bài riêng của hệ wiki.

Mẹo: một số chủ nuôi xịt pheromone mặt mèo tổng hợp (loại dành cho mèo, không phải tinh dầu) lên chăn lót khoảng 15 phút trước khi cho mèo vào. Một số mèo đáp ứng tốt, số khác không thấy khác biệt. Tuyệt đối không dùng tinh dầu — độc với mèo.

Ngày đi khám

Trước khi đi

• Lồng đã ở sẵn trong phòng, không phải lôi ra lúc cuối.
• Nếu bác sĩ không dặn nhịn ăn, có thể cho mèo ăn ít hơn bình thường vài giờ trước — bụng hơi đói giúp mèo nhận đồ thưởng ở phòng khám và giảm nguy cơ nôn khi say xe. Hỏi phòng khám trước.
• Nếu mèo không chịu vào lồng, thử mở nắp trên và nhẹ nhàng đặt mèo vào từ trên xuống, thay vì đẩy qua cửa trước. Với mèo quá hoảng, quấn nhẹ mèo trong một chiếc khăn rồi đặt vào.
• Đóng cửa phòng trước khi bắt đầu, để mèo không chạy trốn vào gầm giường.

Trên đường đi

• Phủ một tấm khăn mỏng lên lồng, chừa chỗ thoáng — mèo thấy an toàn hơn khi không nhìn thấy mọi thứ.
• Xách lồng bằng hai tay, ôm sát người, không để lồng đung đưa như xách túi.
• Giữ mát; không để lồng dưới nắng, không để mèo trong xe đóng kín.
• Nói chuyện nhẹ nhàng; đừng liên tục mở lồng kiểm tra.

Ở phòng khám

• Chọn giờ vắng, gọi trước hỏi có thể chờ ở chỗ yên tĩnh hoặc chờ ngoài xe không.
• Đặt lồng trên ghế, trên bàn cao, không đặt dưới sàn ngang tầm mũi chó.
• Giữ khăn phủ khi chờ, quay cửa lồng vào tường.
• Trong phòng khám, mở lồng để mèo tự ra nếu muốn; nếu không, nhờ bác sĩ tháo nắp trên. Đừng dốc ngược lồng để mèo rơi ra.
• Mang theo đồ thưởng mèo thích.
• Nói với bác sĩ nếu mèo rất sợ; phần lớn bác sĩ sẽ điều chỉnh cách cầm nắm, khám nhẹ nhàng, chia nhỏ thủ thuật.

Với mèo quá sợ

Có mèo dù đã tập vẫn hoảng loạn, cắn cào khi khám. Đó không phải lỗi của ai. Hãy bàn với bác sĩ trước buổi khám: một số mèo được kê thuốc giảm lo âu uống ở nhà trước khi đi, giúp buổi khám an toàn và đỡ đáng sợ hơn cho lần sau. Không tự cho mèo uống thuốc an thần, thuốc ngủ của người.

Về nhà: đừng để mèo khác "không nhận ra"

Mèo đi khám về mang theo mùi phòng khám. Trong nhà nhiều mèo, mèo ở nhà có thể gầm gừ, tấn công con vừa về như với người lạ — một hiện tượng hay gặp. Cách giảm:

1. Cho mèo vừa về ở riêng một phòng vài giờ đến một đêm để nghỉ, ăn, liếm lông, lấy lại mùi nhà.
2. Lấy khăn xoa nhẹ lên mèo ở nhà rồi xoa lên mèo vừa về, để trộn mùi.
3. Cho gặp lại khi cả hai bình tĩnh, kèm bữa ăn hoặc đồ thưởng.
4. Nếu cả hai gầm gừ, tách ra và giới thiệu lại từ từ.

Đừng cất lồng đi ngay. Lau sạch, lót chăn mới, để lại chỗ cũ — chuẩn bị cho lần sau.

Bắt tay làm: kế hoạch hai tuần trước buổi khám

Nếu mèo chưa sẵn sàng sau hai tuần, đừng ép — dời lịch khám không gấp, tiếp tục tập. Với ca cấp cứu thì không chờ được: cứ đưa đi bằng khăn quấn và lồng mở nắp trên, rồi tập lại sau.